Vipākacittappavattiniddeso

376.

AnantañāṇenaM0.63P0.49V0.58 niraṅgaṇena ,

Guṇesinā kāruṇikena tena ;

Vutte vipāke matipāṭavatthaṃ ,

Vipākacittappabhavaṃ suṇātha .

377.

Ekūnatiṃsa kammāni , pākā dvattiṃsa dassitā ;

Tīsu dvāresu kammāni , vipākā chasu dissare .

378.

Kusalaṃ kāmalokasmiṃ , pavatte paṭisandhiyaṃ ;

Taṃ taṃ paccayamāgamma , dadāti vividhaṃ phalaṃ .

379.

Ekāya cetanāyekā , paṭisandhi pakāsitā ;

Nānākammehi nānā ca , bhavanti paṭisandhiyo .

380.

Tihetukaṃ tu yaṃ kammaṃ , kāmāvacarasaññitaṃ ;

Tihetukaṃ duhetuñca , vipākaṃ detyahetukaṃ .

381.

Duhetukaṃ tu yaṃ kammaṃ , taṃ na deti tihetukaṃ ;

Duhetukamahetuñca , vipākaṃ deti attano .

382.

Tihetukena kammena ,

Paṭisandhi tihetukā ;

Duhetukāpi hoteva ,

Na ca hoti ahetukā .

383.

Duhetukena kammena ,

Paṭisandhi duhetukā ;

AhetukāpiV0.59 hoteva ,

Na ca hoti tihetukā .

384.

AsaṅkhāramasaṅkhāraṃM0.64 , sasaṅkhārampi deti hi ;

Sasaṅkhāramasaṅkhāraṃ , sasaṅkhāraṃ phalaṃ tathā .

385.

Ekāya cetanāyettha , kusalassa ca soḷasa ;

Vidhā vipākacittāni , bhavantīti pakāsaye .

386.

Ārammaṇena hoteva , vedanāparivattanaṃ ;

Tadārammaṇacittampi , javanena niyāmitaṃ .

387.

Kāmāvacaracittena , kusalenādinā pana ;

Tulyena pākacittena , gahitā paṭisandhi ce .

388.

BalavārammaṇeP0.50 iṭṭhe , cakkhussāpāthamāgate ;

Manodhātu bhavaṅgasmiṃ , tāya āvaṭṭite pana .

389.

Vīthicittesu jātesu , cakkhuviññāṇakādisu ;

Jāyate javanaṃ hutvā , paṭhamaṃ kāmamānasaṃ .

390.

Sattakkhattuṃ javitvāna , paṭhame kusale gate ;

Tadevārammaṇaṃ katvā , teneva sadisaṃ puna .

391.

Vipākaṃ jāyate cittaṃ , tadārammaṇasaññitaṃ ;

Sandhiyā tulyato mūla-bhavaṅganti pavuccate .

392.

Tañca santīraṇaṃ ettha , dassanaṃ sampaṭicchanaṃ ;

Gaṇanūpagacittāni , cattāreva bhavanti hi .

393.

Yadā hi dutiyaṃ cittaṃ , kusalaṃ javanaṃ tadā ;

Tena tulyavipākampi , tadārammaṇakaṃ siyā .

394.

Sandhiyā asamānattā , dve nāmānissa labbhare ;

‘‘ Āgantukabhavaṅgan ’’ ti ,‘‘ tadārammaṇakan ’’ ti ca .

395.

YadāM0.65V0.60 hi tatiyaṃ puññaṃ , javanaṃ hoti tena ca ;

Sadisaṃ tatiyaṃ pākaṃ , tadārammaṇakaṃ siyā .

396.

‘‘ Āgantukabhavaṅgan ’’ ti , idampi ca pavuccati ;

Iminā pana saddhiṃ cha , purimāni ca pañcapi .

397.

Yadā catutthaṃ kusalaṃ , javanaṃ hoti tena ca ;

Tulyaṃ catutthaṃ pākaṃ tu , tadārammaṇataṃ vaje .

398.

Āgantukabhavaṅgaṃ tu , tadārammaṇanāmakaṃ ;

Purimāni cha pākāni , iminā honti satta tu .

399.

Tasmiṃ dvāre yadā iṭṭha-majjhattārammaṇaṃ pana ;

Āgacchati tadāpāthaṃ , tadā vuttanayenidha .

400.

Ārammaṇavaseneva , vedanā parivattati ;

Upekkhāsahitaṃ tasmā , hoti santīraṇaṃ mano .

401.

Upekkhāsahitesveva , javanesu catūsupi ;

Tehi tulyāni cattāri , pākacittāni jāyare .

402.

Vedanāyāsamānattā , accantaṃ purimehi tu ;

Honti piṭṭhibhavaṅgāni , cattārīti ca nāmato .

403.

Pañcimāni vipākāni , purimehi ca sattahi ;

Saddhiṃ dvādasa pākāni , bhavantīti viniddise .

404.

Cakkhudvāre tathā evaṃ , sotādīsvapi niddise ;

Dvādasa dvādasa pākā , samasaṭṭhi bhavantime .

405.

Ekāya cetanāyeva , kamme āyūhite pana ;

Samasaṭṭhi vipākāni , uppajjanti na saṃsayo .

406.

GahitāgahaṇenetthaM0.66P0.51 , cakkhudvāresu dvādasa ;

Sotaviññāṇakādīni , cattārīti ca soḷasa .

407.

EvamevaV0.61 sasaṅkhāra-tihetukusalenapi ;

Asaṅkhārasasaṅkhāru-pekkhāsahagatehipi .

408.

Kamme āyūhite tesaṃ , vipākehi ca tīhipi ;

Eseva ca nayo tehi , dinnāya paṭisandhiyā .

409.

Paṭhamaṃ iṭṭhamajjhatta-gocarassa vasenidha ;

Pavattiṃ pana dassetvā , upekkhāsahitadvaye .

410.

Dassetabbā tappacchā tu , iṭṭhasmiṃ gocare idha ;

Ekekasmiṃ pana dvāre , dvādasa dvādaseva tu .

411.

Gahitāgahaṇenettha , pākacittāni soḷasa ;

Pubbe vuttanayeneva , ñeyyaṃ sabbamasesato .

412.

Tihetukena kammena , paṭisandhi tihetukā ;

Bhavatīti ayaṃ vāro , vutto ettāvatā mayā .

413.

Sandhimekaṃ tu kammekaṃ , janeti na tato paraṃ ;

Anekāni vipākāni , sañjaneti pavattiyaṃ .

414.

Ekasmā hi yathā bījā , jāyate ekamaṅkuraṃ ;

Subahūni phalānissa , honti hetupavattito .

415.

Duhetukena kammena , paṭisandhi duhetukā ;

Hotīti hi ayaṃ vāro , anupubbena āgato .

416.

Duhetukena kammena , somanassayutenidha ;

Asaṅkhārikacittena , kamme āyūhite pana .

417.

TenaM0.67 tulyena pākena , gahitā paṭisandhi ce ;

Iṭṭhe ārammaṇe cakkhu-dvāre āpāthamāgate .

418.

Somanassayute ñāṇa-hīne kusalamānase ;

Sattakkhattuṃ javitvāna , gate tasmiṃ duhetuke .

419.

TadevārammaṇaṃV0.62 katvā , jāyate tadanantaraṃ ;

Taṃsarikkhakamekaṃ tu , asaṅkhārikamānasaṃ .

420.

Taṃ hi mūlabhavaṅganti , tadārammaṇamiccapi ;

Ubhayampi ca tasseva , nāmanti paridīpitaṃ .

421.

Duhetukasasaṅkhāre , javitepi ca taṃsamaṃ ;

Hotāgantukasaṅkhātaṃ , tadārammaṇamānasaṃ .

422.

Tatheva ca duhetūnaṃ , iṭṭhamajjhattagocare ;

Dvinnaṃ upekkhāyuttānaṃ , javanānamanantaraṃ .

423.

Dve tādisāni jāyante , tadārammaṇamānasā ;

Tesaṃ ‘‘ piṭṭhibhavaṅgan ’’ ti , nāmaṃ ‘‘ āgantukan ’’ ti ca .

424.

Santīraṇadvayañceva , dassanaṃ sampaṭicchanaṃ ;

Imāni ca bhavaṅgāni , cakkhudvāre panaṭṭha hi .

425.

EvamaṭṭhaṭṭhaP0.52 katvāna , dvāresupi ca pañcasu ;

Cattālīsa vipākāni , bhavantīti pavattiyaṃ .

426.

Gahitāgahaṇenettha , cakkhudvāre panaṭṭha ca ;

Sotaghānādinā saddhiṃ , dvādaseva bhavanti hi .

427.

Ekāya cetanāyevaṃ , kamme āyūhite pana ;

Dvādaseva vipākāni , bhavantīti pakāsitaṃ .

428.

DuhetukattayenāpiM0.68 , sesena sadisena tu ;

Pākenādinnasandhiyā , ayameva nayo mato .

429.

Duhetukena kammena , paṭisandhi duhetukā ;

Hotītipi ayaṃ vāro , vutto ettāvatā mayā .

430.

Duhetukena kammena , paṭisandhi ahetukā ;

Hotīti ca ayaṃ vāro , anupubbena āgato .

431.

DuhetukesuV0.63 cittesu , kusalesu catūsupi ;

Tesu aññatareneva , kamme āyūhite pana .

432.

Tasseva pākabhūtāya , ādinnapaṭisandhino ;

Upekkhāsahitāhetu , manoviññāṇadhātuyā .

433.

Paṭisandhi na vattabbā , sā kammasadisāti hi ;

Kammaṃ duhetukaṃ hoti , paṭisandhi ahetukā .

434.

Tassa buddhimupetassa , iṭṭhamajjhattagocare ;

Āpāthamāgate cakkhu-dvāre puna ca dehino .

435.

Duhetūnaṃ catunnampi , puññānaṃ yassa kassaci ;

Javanassāvasānasmiṃ , ahetukamidaṃ mano .

436.

Tadārammaṇabhāvena , jāyate natthi saṃsayo ;

Taṃ tu mūlabhavaṅgañca , tadārammaṇameva ca .

437.

Vīthicittesu jātesu , cakkhuviññāṇakādisu ;

Upekkhāsahitaṃyeva , hoti santīraṇampi ca .

438.

Tesu ekaṃ ṭhapetvāna , gahitāgahaṇenidha ;

Gaṇanūpagacittāni , tīṇiyeva bhavanti hi .

439.

IṭṭheM0.69 ārammaṇe cakkhu-dvāre āpāthamāgate ;

Tadā santīraṇañceva , tadārammaṇamānasaṃ .

440.

Somanassayutaṃyeva , gahetvā tesu ekakaṃ ;

Purimāni ca tīṇīti , cattārova bhavanti hi .

441.

Evaṃ cattāri cittāni , dvāresupi ca pañcasu ;

Honti vīsati cittāni , vipākāni pavattiyaṃ .

442.

Cakkhudvāre tu cattāri , gahitāgahaṇenidha ;

Sotaghānādinā saddhiṃ , hotevāhetukaṭṭhakaṃ .

443.

AhetupaṭisandhissaV0.64 , na tadārammaṇaṃ bhave ;

Duhetukaṃ tihetuṃ vā , duhetupaṭisandhino .

444.

JātāP0.53 sugatiyaṃ yena , pākena paṭisandhi tu ;

Tena tulyampi hīnaṃ vā , tadārammaṇakaṃ bhave .

445.

Manussalokaṃ sandhāya , vuttañcāhetukaṭṭhakaṃ ;

Catūsupi apāyesu , pavatte pana labbhati .

446.

Thero nerayikānaṃ tu , dhammaṃ deseti vassati ;

Gandhaṃ vāyuñca māpeti , yadā tesaṃ tadā pana .

447.

Theraṃ disvā ca sutvā ca , dhammaṃ gandhañca ghāyataṃ ;

Pivatañca jalaṃ vāyuṃ , phusataṃ mudumeva ca .

448.

Cakkhuviññāṇakādīni , puññajāneva pañcapi ;

Santīraṇadvayaṃ ekā , manodhātūti aṭṭhakaṃ .

449.

Ayaṃ tāva kathā iṭṭha-iṭṭhamajjhattagocare ;

Kāmāvacarapuññānaṃ , javanānaṃ vasenidha .

450.

NiyamatthaṃM0.70 tu yaṃ vuttaṃ , tadārammaṇacetaso ;

Kusalaṃ pana sandhāya , taṃ vuttanti hi dīpitaṃ .

451.

Idhākusalacittesu , somanassayutesupi ;

Iṭṭhe ārammaṇe tesu , javitesu catūsupi .

452.

Somanassayutāhetu-manoviññāṇadhātu hi ;

Tadārammaṇabhāvena , jāyate tadanantaraṃ .

453.

Chasvākusalacittesu , upekkhāya yutesu hi ;

Gocare iṭṭhamajjhatte , javitesu anantaraṃ .

454.

Upekkhāsahitāhetu-manoviññāṇadhātu hi ;

Tadārammaṇabhāvena , jāyate pana puññajā .

455.

IṭṭhārammaṇayogasmiṃV0.65 , kaṅkhato uddhatassa vā ;

Somanassayutaṃ hoti , tadārammaṇamānasaṃ .

456.

Somanassayute citte , javane javite pana ;

Gavesitabbā pañceva , tadārammaṇamānasā .

457.

Upekkhāsahite citte , javane javite pana ;

Chaḷeva gavesitabbā , tadārammaṇamānasā .

458.

Tihetusomanassena , ādinnapaṭisandhino ;

Jhānato parihīnassa , taṃ jhānaṃ paccavekkhato .

459.

Domanassayutaṃ cittaṃ , hoti vippaṭisārino ;

Tassa kiṃ jāyate brūhi , tadārammaṇamānasaṃ .

460.

Paṭṭhāne paṭisiddhā hi , domanassaanantaraṃ ;

Somanassassa uppatti , domanassassa cassa vā .

461.

MahaggataṃM0.71 panārabbha , javane javitepi ca ;

Tattheva paṭisiddhaṃ tu , tadārammaṇamānasaṃ .

462.

TasmāP0.54 bhavaṅgapātova , tadārammaṇameva vā ;

Na hoti kiṃ nu kātabbaṃ , vada tvaṃ ābhidhammika .

463.

Upekkhāsahitāhetu-manoviññāṇadhātu tu ;

Puññāpuññavipākā hi , tadārammaṇikā siyā .

464.

Āvajjanaṃ kimassāti , natthi taṃ jāyate kathaṃ ;

Bhavaṅgāvajjanānaṃ kiṃ , maggassānantarassa ca .

465.

Phalassapi nirodhā ca , vuṭṭhahantassa bhikkhuno ;

Phalacittassa vā evaṃ , natthi āvajjanaṃ kira .

466.

Vinā āvajjanenāpi , hoti jāyatu mānasaṃ ;

Kimassārammaṇaṃ brūhi , yadi jānāsi paṇḍita .

467.

VināV0.66 ārammaṇeneva , na hi jāyati mānasaṃ ;

Rūpādīsu parittesu , yaṃ kiñcārabbha jāyate .

468.

Utubījaniyāmo ca , kammadhammaniyāmatā ;

Cittassa ca niyāmoti , ñeyyā pañca niyāmatā .

469.

Tattha ekappahārena , phalapupphādidhāraṇaṃ ;

Rukkhānaṃ pana sabbesaṃ , ayaṃ utuniyāmatā .

470.

Tesaṃ tesaṃ tu bījānaṃ , taṃtaṃtulyaphalubbhavo ;

Matthake nāḷikerassa , chiddattaṃ bījajo ayaṃ .

471.

Tihetukaṃ tihetuñca , duhetuñca ahetukaṃ ;

Vipākaṃ tu yato deti , ayaṃ kammaniyāmatā .

472.

JātiyaṃM0.72 bodhisattassa , medanīkampanādikaṃ ;

Visesattamanekampi , ayaṃ dhammaniyāmatā .

473.

Gocarena pasādasmiṃ , ghaṭṭite pana tenidha ;

Uppattāvajjanādīnaṃ , ayaṃ cittaniyāmatā .

474.

Andhajjanānaṃ hadayandhakāraṃ ,

Viddhaṃsanaṃ dīpamimaṃ jalantaṃ ;

Sikkhetha dhīro satataṃ payutto ,

Mohandhakārāpagamaṃ yadiccheti .

Iti abhidhammāvatāre vipākacittappavattiniddeso nāma

Sattamo paricchedo .

Issues

Abhidhammāvatāro

Abhidhammāvatāro