ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မံနာမ၊ မည်သည်။
ဝုတ္တနယေနေဝ။ပေ။ ဧကာယ၊ သော။
ဥတ္တိယာ၊ လည်းကောင်း။
တီဟိ၊ န်သော။
အနုဿာဝနာဟိစ၊ တို့လည်းကောင်း။
ဣတိဧဝံ၊ သို့။
ဥတ္တိစတုတ္ထာဟိ၊ ဉတ်ဟူသောလေးကြိမ်မြောက်ရှိကုန်သော။
တီဟိ၊ န်သော။
အနုဿာဝနာဟိ၊ ကမ္မဝါစာတို့ဖြင့်။
ကတ္တဗ္ဗံ၊ သော။
ကမ္မံ၊ တည်း။
အပလောကနကမ္မံ။ ။ "အပလောကနေန-သံဃာကို ပန်ပြောခြင်းအားဖြင့်+ကတ္တဗ္ဗံ+ကမ္မံ အပလောကနကမ္မံ"ဟု ပြု၊ "ဆန္ဒဆောင်ရမည်"ဟု ဆိုသောကြောင့် "သီဟဋ္ဌက" ၌ သီမာအရ ကံပြုကောင်းသော ခဏ္ဍသိမ်စသော သိမ်တည်း၊ ဥပစာရသိမ်စသည် မဟုတ်ဟု သိပါ။ [သီဟဋ္ဌသံဃာကို သုဓ်သင်ဖွယ်မလိုသော အပလောကနကံကိုလည်း နောက်၌ တွေ့ရလိမ့်မည်။]
ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ။ ။ ဉတ္တိ + ဒုတိယာ + ယဿာတိ ဉတ္တိဒုတိယံ၊ ဉတ္တိ ဒုတိယံစ+ တံ+ ကမ္မံစာတိ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ-ဉတ်ဟူသော ၂-ကြိမ်မြောက်ရှိသောကံ၊ ဤကံ၌ ကမ္မဝါစာတစ်ကြိမ်သာဖြစ်သောကြောင့် "အနု(ပစ္ဆာ) -ဉတ်မှ နောက်၌၊ သာဝနာ-ကြားသိစေကြောင်း ကမ္မဝါစာတည်း၊ အနုဿာဝနာ-စာပြု" ဟုပြု၊ "အနု(ပုနပ္ပနံ)+ သာဝနာ" ဟုမပြုသင့်၊ ဉတ္တိစတုတ္ထကံ၌ကား ကမ္မဝါစာက ၃-ကြိမ်ဖြစ်သောကြောင့် "အနု (ပုနပ္ပနံ)+သာဝနာ အနုဿာဝနာ"ဟု ပြုရသည်။
["ပိဖြင့် ဉတ္တိဒုတိယကံကို ပေါင်းသည်။] ဉတ္တိကမ္မ ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မဝသေန ပန၊ ဉတ္တိကံ, ဉတ္တိစတုတ္ထကံတို့၏ အဖြစ်ဖြင့်ကား။ နကာတဗ္ဗမေဝ၊ မပြုထိုက်သည်သာ။
ပဉ္စဟာကာရေဟိ ဝိပဇ္ဇန္တီတိ၊ ကား။
ပဉ္စဟိ၊ ကုန်သော။
ကာရဏေဟိ၊ တို့ကြောင့်။
ဝိပဇ္ဇန္တိ၊ ပျက်ကုန်၏။
ဣဒံ၊ပေ၊ တိဋ္ဌတိ။ ။ [ဣဒန္တိ- ပုနပ္ပုနံ ဝစနံ၊ ကမ်မံ ဟုတွာတိ-သုကမ္မံ ဟုတွာ၊-ယောဇနာ၊] ဤသို့ တစ်ပါးတည်းပင် အထပ်ထပ်ရွတ်ဆိုရခြင်းသည် နဂိုရ်က ကံမပျက်လျှင်လည်း ခိုင်မြဲအောင် ပြုရာရောက်၏၊ အက္ခရာပုဒ်စသည် ယုတ်လျော့ ချွတ်ယွင်းသောကြောင့် ကံပျက်လျှင်လည်း ထပ်၍ရွတ်ဆိုမှုကြောင့် ကံမပျက်ဘဲ ကောင်းသောကံအဖြစ်ဖြင့် တည်နိုင်သည်-ဟူလို၊ ထို့ကြောင့် သူ့လည်း စိတ်မချရ, ငါ့လည်း စိတ်မချရသော ယခုကာလဝယ် ကမ္မဝါစာကို တစ်ပါးတည်း ထပ်၍ထပ်၍ ရွတ်ခြင်းသာမက နှစ်ပါး သုံးပါးတွင်လည်း အချို့က ထပ်၍ထပ်၍ ရွတ်လေ့ရှိကြသည်။
ဆက်ဦးအံ့။ ။ ၂-ပါး, ၃-ပါးတွဲ၍ ရွတ်ဖတ်ရာ၌ တစ်ပါး၏မပြည့်စုံသော ပုဒ်-အက္ခရာအတွက် အခြားတစ်ပါးက (၂-ပါးက) ဖြည့်စွက်နိုင်လိမ့်မည်မဟုတ်၊ ထို့ကြောင့် ထိုတစ်ပါး၏ အက္ခရာတစ်လုံးတစ်လေ မှားယွင်းလျှင် ထိုတစ်ပါးအတွက် ကမ္မဝါစာပျက်တော့၏၊ အတူတွဲဘက် ၂-ပါး (၃-ပါး)လုံး အက္ခရာတစ်စီပျက်လယင်လည်း အားလုံးအပျက်ပင်တည်း၊ ရှေးခေတ်ကသော် ကမ္မဝါစာကို ၂-ပါး ၃-ပါးတွဲဘက်၍ ရွတ်လေ့မရှိကြ၊ တစ်ပါးတည်းသာ ရွတ်လေ့ရှိကြ၏၊ ထိုသို့တစ်ပါးတည်းဖြင့် ပီသအောင်ရွတ်လျှင် တစ်ကြိမ်တည်းဖြင့် ကိစ္စပြိးနိုင်ပါသည်၊
မှတ်ချက်။ ။ ဥပသမ္ပဒါကံ၌ ထိုသို့ကမ္မဝါစာဆရာက တစ်ပါးတည်းဖြင့် ပြီးစီးမှသာ ကမ္မဝါစာဆရာ၌ ပြုထိုက်သောဝတ်လို အန္တေဝါသိကဖြစ်သော ရဟန်းသစ်က ပြုနိုင်စရာရှိသည် ယခုခေတ်အလိုက် ကမ္မဝါစာဆရာ ၆-ပါး, ၉-ပါးစသည်ရှိလျှင် မည်သူ့ကမ္မဝါစာကြောင့် ရဟန်းဖြစ်မှန်း မသိရ၍ အဖေများသော သားကဲ့သို့ ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။
"တဿပါပိယသိကာ ကမ္မံ ကရောတိ"၌စပ်။)
တဿပါပိယသိက ကမ္မာရဟဿာတိ၊ ကား။
ဥပဝါဠ ဘိက္ခုသဒိသဿ၊ ဥပဝါဠရဟန်းနှင့်တူသော။
ဝစနတ္ထမတ္ထံ။ ။ ပဋိပုစ္ဆာကရဏီယံ စသည်၏အနက်ကို "ပုစ္ဆိတွာ စောဒေတွာ" စသည်ဖြင့် ဖွင့်သောကြောင့် "ဝစနတ္ထမတ္တံ"ဟု ဆိုသည်၊ မတ္တဖြင့် ကံပြုပုံအခြင်းအရာမပါ- ဟု ဆိုလိုသည်။
ပဋိညံ အာရောပေတွာ၊ပေ၊ ကရောတိ။ ။ "ပဋိညာယ ကရဏီယံ"ကို "ပဋိညံ အာရောပေတွာ၊ ပေ၊ ကာတဗ္ဗံ"ဟု ဖွင့်၍ "အပဋိညာယ ကရောတိ" ကို "အပဋိညာယ ကရောတိ" ဟုပင် မူလအတိုင်းထား၏၊ ထို့ကြောင့် "အပ္ပဋိညာယ ကရောန္တဿ"ဟု မရှိစေရ၊ အပ္ပဋိညာယ ကရောတိ" ဟု ထပ်ဖွင့်သည်၊ ဝိပ္ပလပန္တဟူသည် ပဋိညာဉ်မပေးဘဲ တောင်ပြောမြောက်ပြော ဟိုပြောဒီပြော ပြောနေသော စုဒိတကပုဂ္ဂိုလ်တည်း၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏အပေါ်၌ သံဃာက အားကိုးအသုံးပြု၍ အနိုင်ထက် ကံပြုခြင်းကို "ဗလက္ကာရေန ကရောတိ" ဟု ဆိုသည်။
မူကွဲ။ ။ စာအုပ်တို့၌ "အပ္ပဋိညာယ ကရောန္တဿ" ဟု ရှိသောကြောင့် ရှေးနိဿယ၌ "အပ္ပဋိညာယ-ဝန်မခံခြင်းကို၊ ကရောန္တဿ-ပြုထသော" ဟု ဝိပ္ပလပန္တဿ"၏ ဝိသေသနအဖြစ်ဖြင့် ပေးလေသည်၊ ဆဋ္ဌီကံမငဲ့သော အန္တပစ္စည်း၌ စပ်၍ "အပ္ပဋိညာယ-ဝန်မခံခြင်းကို" ဟု ပေးသော ထိုအနက်ကို စဉ်းစားပါလေ။
ဥဿန္နပါပဿ၊ များသောမကောင်းမှုရှိသော ရဟန်း၏ (အပေါ်၌)။ ("တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကရောတိ"၌စပ်)။ဟိ၊ မှန်။
ယတြ၊ အကြင်ကျောင်းတိုက်၌။
ပတ္တစီဝရာဒီနံ၊ တို့၏။
အတ္ထာယ၊ ငှာ။
အပ္ပမတ္တကေန၊ နည်းသော အတိုင်းအရှည်ရှိသော။
ကာရဏေန၊ အကြောင်းကြောင့်။
ဝိဝဒန္တာ၊ ဆန့်ကျင်ဘက်ပြောဆိုကြကုန်သည်။
(ငြင်းခုံကြကုန်သည်။
ဟုတွာ။)
ဥပေါသထံဝါ၊ သော်လည်းကောင်း။
ပဝါရဏံဝါ၊ သော်လည်းကောင်း။
ထပေန္တိ၊ တန့်ရပ်ထားကြကုန်၏။
တတ္ထ၊ ထိုကျောင်းတိုက်၌။
တသ္မိံ အဓိကရဏေ၊ ထိုအဓိကရုဏ်းကို။
ဝိနိစ္ဆိတေ၊ ဆုံးဖြတ်အပ်ပြီးသော်။
(မယံ) သမဂ္ဂါ၊ ညီညွတ်သူတို့သည်။
ထပေတွာ ကတ္တိကမာသံ။ ။ ကတ္တိကမာသဿ ပဝါရမာသတ္တာ" ထပေတွာ ကတ္တိကမာသ"န္တိ ဝုတ္တံ၊-သာရတ္ထ၊ ထပိတ ဥပေါသထ ပဝါရဏာနံ ကတ္တိကမာသေ သာမဂ္ဂိယာ ကတာယ သာမဂ္ဂီပဝါရဏံ မုဉ္စိတွာ ဥပေါသထံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ အာဟ- "ထပေတွာ ကတ္တိကမာသ"န္တိ၊ သစေ ပန တေသံ နာနာသီ မာသု မဟာပဝါရဏာယ ဝိသုံ ပဝါရိတာနံ ကတ္တိကမာသဗ္ဘန္တရေ သာမဂ္ဂီ ဟောတိ၊ သာမဂ္ဂီဥပေါသထော ဧဝ တေဟိ ကတ္တဗ္ဗော၊ န ပဝါရဏော၊ ဧကသ္မိံ ဝဿေ ကတပဝါရဏာနံ ပုန ပဝါရဏာယ အဝိဟိတတ္တာ၊ ဝိမတိ။
သာမဂ္ဂီဒိဝသော။ ။ သာမဂ္ဂီဒိဝဿောတိ အနုပေါသထဒိဝသေ သာမဂ္ဂီကရဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ သစေ ပန စာတုဒ္ဒသိယံဝါ ပန္နရသိယံဝါ သံဃော သာမဂ္ဂိံ ကရောတိ၊ တဒါ သာမဂ္ဂီဥပေါသထဒိဝသော န ဟောတိ၊ စာတုဒ္ဒသီ ပန္နရသီ ဥပေါသထောဝ ဟောတိ၊ ဥပရိပဝါရဏာယဝိ ဧသေဝနယော၊ -ဝိမတိ။
ဇာတာ၊ ဖြစ်ကုန်သည်။ အမှ၊ ကုန်၏။ ဣတိ၊ ဤသို့ပြော၍။ အန္တရာ၊ ဥပုသ်နေ့မဟုတ်မီ အကြား၌။ သာမဂ္ဂိဥပေါသထံ၊ သာမဂ္ဂီဥပုသ်ကို။ ကာတုံ၊ ငှာ။ (ပြုခွင့်ကို။) န လဘန္တိ၊ မရကုန်။ ကရောန္တေ ဟိ၊ ပြုသောပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။ အနုပေါသထေ၊ ဥပုသ်မဟုတ်သော နေ့၌။ ဥပေါသထော၊ ဥပုသ်သည်။ ဝါ၊ ကို။ ကတောနာမ၊ ပြုအပ်သည်မည်သည်။ ဟောတိ။ဧဝံ၊ သို့။
စတုဗ္ဗိဓမ္ပိ၊ သော။
ပဝါရဏာဒိဝသံ၊ ကို။
ထပေတွာ၊ ၍။
အညသ္မိံ၊ သော။
ဒိဝသေ၊ ၌။
ပဝါရေန္တော၊ ပဝါရဏာပြုသော ရဟန်းသည်။
အပဝါရဏာယပဝါရေတိနာမ၊ တိမည်၏။
ပစ္စုက္ကဍ္ဎိတွာ ထပိတဒိဝသော။ ။ ဘဏ္ဍနကာရက ရဟန်းတို့က နှောက်ယှက်သောကြောင့်ဖြစ်စေ, ကမ္မဋ္ဌာန်းပေါက်ခါနီဖြစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် ပဝါရဏာသင်္ဂဟပြုသောကြောင့်ဖြစ်စေ, သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့၌ ပဝါရဏာ မပြုသေးဘဲ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁၄ရက်ကျမှ ပဝါရဏာပြုလျှင် ထို ပဝါရဏာနေ့ကို "ပစ္စုက္ကဍ္ဎိတွာ ထပိတဒိဝသ"ဟု ဆိုသည်[ပစ္စုက္ကဍ္ဎိတွာ ထပိတဒိဝသောတိ ဘဏ္ဍနကာရကေဟိ ဥပဒ္ဒုတာဝါ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန ပဝါရဏာသင်္ဂဟံဝါ ကတွာ ထပိတော ကာဠပက္ခစာတုဒ္ဒသီဒိဝသောစ၊ ဝိမတိ။ ] သာရတ္ထ၌ကား- "ပန္နရသီ"ကိုလည်း ထည့်လေသေး၏၊ ဝိမတိ၌ ရက်မစုံလကွယ်ဖြစ်သောကြောင့် "စာတုဒ္ဒသီ"ဟု ဆိုသည်။
ဒွေစ ပုဏ္ဏမာသိယော။ ။ ဒွေစ ပုဏ္ဏမာသိယောတိ ပုဗ္ဗကတ္တိကပုဏ္ဏမာ, ပစ္ဆိမကတ္တိက ပုဏ္ဏမာစာတိ ဒွေ ပုဏ္ဏမာသိယော၊ - ဝိမတိ၊ ပုရိမဝါကပ်သော ပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် ပုဗ္ဗကတ္တိကပုဏ္ဏမာ (သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့)သည်လည်းကောင်း၊ ပစ္ဆိမဝါကပ်သော ပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် ပစ္ဆိမကတ္တိကပုဏ္ဏမာ (တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့) သည်လည်းကောင်း၊ ပဝါရဏာနေ့တည်း။
ဧဝံ စတုဗ္ဗိဓမ္ပိ။ ။ ဧဝံ စတုဗ္ဗိစမ္ပိ ပုဏ္ဏမာသီ ဒွယေန သဒ္ဓိံ သာမဂ္ဂီပဝါရဏ, စာတုဒ္ဒသီပဝါရဏဉ္စ သမ္မိဏ္ဍေတွာ ဝုတ္တံ၊ ဣဒဉ္စ ပကတိစာရိတ္တဝသေန ဝုတ္တံ၊ တထာရူပ ပစ္စယေ ပန သတိ ဥဘိန္နံ ပုဏ္ဏမာသီနံ ဒွေ စာတုဒ္ဒိသီယောပိ ကာဠပက္ခစာတုဒ္ဒသိယာ အနန္တရာ ပန္နရသီပီတိ ဣမေပိ တယော ဒိဝသာ ပဝါရဏာဒိဝသာဧဝါတိ ဣမံ သတ္တဝိဓမ္ပိ ပဝါရဏာ ဒိဝသံ ထပေတွာ အညသ္မိံ ဒိဝသေ ပဝါရေတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊-ဝိမတိ။
**အနုဿာဝနကမ္မံ ကတွာ**။ ။ အနုဿာဝနကမ္မံ ကတွာတိ ပဌမံ အနုဿာဝနံ သာဝေတွာ "ဧသာ ဉတ္တီ"တိ အနုဿာဝနာနန္တရမေဝ သကလံ ဉတ္တိံ ဝတွာ၊ ပရိယောသာနေ "ဧသာဉတ္တီ"တိ ဝတွာတိ အဓိပ္ပာယော၊-ဝိမတိ၊ ဆိုလိုရင်းကား-ကမ္မဝါစာကို ရှေးဦးစွာ ရွတ်ဆိုပြီးနောက် ထိုကမ္မဝါစာ၏ အခြားမဲ့၌ "ဧသာ ဉတ္တိ"ဟု နိဂုံးပုဒ်ကလေး တစ်ပုဒ်ကိုသာ ရွတ်ဆိုသည်မဟုတ်၊ "သုဏာတု မေ"မှစ၍ ဉတ္တိတိုင်အောင် ဉတ်တစ်ခုလုံးကို ရွတ်ဆိုသည်-ဟူလို။
[စာအုပ်တို့၌ "ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော"ကျ၏။]
ဝတ္တဗ္ဗေ၊ လျက်။
သုဏာတု။ပေ။ အယံ ဓမ္မ ရက္ခိတော ဥပသမ္ပဒါပေက္ခောတိ၊ ဟူ၍။
ဝဒန္တော၊ သည်။
ပုဂ္ဂလံ၊ (ဥပဇ္ဈာယ်တည်း ဟူသော ) ပုဂ္ဂိုလ်ကို။
န ပရာမသတိနာမ၊ မသုံးသပ်သည်မည်၏။ဒီဃေန၊ ရှည်သော။
ကာလေန၊ ကာလအားဖြင့်။
ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ရွတ်ဆိုထိုက်သော။
အာကာရာဒိ၊ အာ အစရှိသောအက္ခရာသည်။
*ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိယာ။ ။"အတ္ထံဗျဉ္ဇယန္တိ" အရ အနက်ကိုထင်းရှားပြတတ် (သိစေတတ်) သောကြောင့် အက္ခရာပုဒ်တို့ကို "ဗျဉ္ဇန"ဟု ခေါ်၏၊ ထိုဗျဉ္ဇနတို့ကို ဖြစ်စေတတ်သော (ရွတ်ဆိုကြောင်း) စိတ်ကို "ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိ"ဟု ခေါ်၏၊ ထိုဗျဉ္ဇနတို့ကို ရွတ်ဆိုကြောင်းစိတ်က ဆယ်မျိုးပြားသောကြောင့် ရွတ်ဆိုအပ်သော ဗျဉ္ဇနလည်း ဆယ်မျိုးပင်ရှိသည်၊ [ဒသဓာ ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိယာ ပဘေဒေါတိ-ဧဝံ သိထိလာဒိဝသေန ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိယာ အက္ခရုပ္ပါဒကဿ စိတ္တဿ ဒသပ္ပကာရေန ပဘေဒေါ၊ သဗ္ဗာနိ ဟိ အက္ခရာနိ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနိ, ယထာဓိပ္ပေတတ္ထဗျဉ္ဇနတော ဗျဉ္ဇနာနိစ၊ -သာရတ္ထ။]
ဝိမတိ။ ။ ဒသဓာ ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိယာ ပဘေဒေါတိ ဧတ္ထ ဒသဓာ ဒသဝိဓေန ဗျဉ္ဇနာနံ ပဘေဒေါတိ ယောဇေတဗ္ဗံ၊ ကေနာယံ ပဘေဒေါတိ အာဟ-"ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိယာ"တိ၊ ယထာဓိပ္ပေတတ္ထဗျဉ္ဇနတော (အကြင်အကြင် အလိုရှိအပ်သောအနက်ကို ပြတတ်ကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်) ဗျဉ္ဇနသင်္ခါတာနံ အက္ခရာနံ ဇနိကာ (ဖြစ်စေတတ်သော) ဗုဒ္ဓိ ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိ၊ တာယ ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိယာ အက္ခရသမုဋ္ဌာပကစိတ္တဘေဒေနေဝါတိ အတ္ထော၊- ဤဝိမတိအလို "ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိယာ-အက္ခရာကို ဖြစ်စေတတ်သော စိတ္တုပ္ပါဒ်ကြောင့်" ဟု ပေးပါ။
သိထိလ, ဓနိတ။ ။ "သိထိလ, ဓနိတခွဲရာ၌ ဝဂ်ငါးပါးထဲက အက္ခရာများကိုသာခွဲသည်၊ အဝဂ်ထဲကမခွဲ၊ ဝဂ်ငါးပါး၌လည်း ပဉ္စမအက္ခရာကိုမခွဲ၊ "အကြောင်းကား အဘယ်နည်း"ဟု စဉ်းစားဖွယ်ရှိ၏၊ ကဝဂ်၌ ဂနှင့်ဃသည် အသံတူနေ၏၊ ထိုကြောင့် ရွတ်ပုံမကွဲလျှင် မည်သည့်အက္ခရာကို ရွတ်ဆိုသည်-ဟုမသိရ၊ ထို့ကြောင့် တတိယအက္ခရာ (ဂ)သည် သိထိလ စတုတ္တထအက္ခရာ (ဃ)ကို ဓနိတ-ဟုခွဲမှ ရွတ်ဆိုသံကွဲ၍ မည်သည့်အက္ခရာကို ရွတ်ဆိုကြောင်း သိရသည်၊ ကနှင့်ခလည်း အမှန်အားဖြင့် က,ကဟု ဆိုသတဲ့ဟု အသံတူပင်တည်း၊ ထို့ကြောင့်ပထမအက္ခရာ(က)ကို သိထိလ, ဒုတိယအက္ခရာ (ခ) ကို ဓနိတဟု ခွဲရသည်။["သိထိလ" ဟု ဆိုသော်လည်း အထူးလျှော့၍ ရွတ်ရမည်မဟုတ်ပါ၊ ဓနိတကဲ့သို့ အသံမမာစေဘဲ ရိုးရိုးရွတ်ရပါသည်။]
ဝါ၊ တစ်နည်း။
ယံ၊ အကြင်အက္ခရာကို။
အာယသ္မတော ဗုဒ္ဓရက္ခိတထေရဿ၊ အာယသ္မတော ဗုဒ္ဓရက္ခိတထေရဿ ဟူ၍လည်းကောင်း။
ယဿ န ခမတိ၊ ယဿ န ခမတိဟူ၍လည်းကောင်း။
ဣတိဧဝံ၊ သို့။
အသံယောဂပရံ၊ နောက်၌ သံယုဂ်မရှိသည်ကို။
ကတွာ, ဝုစ္စတိ။
(ဣဒမ္ပိ၊ သည်လည်း။
လဟုကန္တိ၊ ကမည်၏။)
ပဉ္စအက္ခရာနှင့် အဝဂ်။ ။ (င)ဟူသော ပဉ္စအက္ခရာသည် ထိုကဲ့သို့ အသံတူမရှိ၊ ထိုကြောင့် သိထိလ, ဓနိတ-ဟု ခွဲမရတော့၊ စဝဂ်သော အခြားဝဂ်များ၌လည်း ဤအတိုင်းပင်တည်း၊ အဝဂ်၌ကား ယ-ရ-လ-ဠတို့သည် မြန်မာရွတ်ဆိုသံအားဖြင့် အသံတူနေသော်လည်း ဌာန်ကာရိုဏ်းအားဖြင့် ကွဲပြီးဖြစ်၍ စနစ်တကျ ရွတ်ဆိုတတ်သော လူမျိုးအတွက် ကြားရသောအသံလည်း ကွဲပြားပြီးပင် ဖြစ်တော့သည်။
ယံဝါ၊ပေ၊ သံယောဂပရံ ကတွာ။ ။ "သ္မ, ဒ္ဓ, က္ခိ, တ္ထေ, ဿ, က္ခ," ဤသို့ ၂-လုံးတွဲကို "သံယုဂ်"ဟု ခေါ်၏၊ နောက်၌ ထိုသံယုဂ်မျိုးရှိလျှင် "ဒုမှိ ဂရု"ဟူသောသုတ်နှင့်အညီရှေ့အက္ခရာကို ဂရုသံပါအောင် လေးလေးပင်ပင် ရွတ်ဆိုရသည်။
ယံဝါ၊ ပေ၊ သံယောဂပရံ၊ ကတွာ။ ။ ရက္ခိတထေရဿ၌ (တ) သံယုဂ်မပါဘဲ လည်းကောင်း, နခမတိ၌ (က)သံယုဂ်မပါဘဲ လည်းကောင်း, ရွတ်ဆိုအပ်သော တအက္ခရာ, နအက္ခရာတို့ကို "အသံယောဂပရံ"ဟု ဆိုသည်၊ ဝိမတိ၌ကား-"အသံယောဂပရန္တိ-ယဿ နက္ခမတီတိ အာဒီသု ယကာရနကာရာဒိ ဗျဉ္ဇနသဟိတသရံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ"ဟု ဆို၏၊ ဤဝိမတိ၌ "ယဿ"ကို ပုံစံထုတ်သည်မှာ ကောင်းမည်မထင်၊ တ္ထေရဿကို ထုတ်ရမည်၊ "ယဿ"ကို "ယသ"ဟု ရွတ်လျှင် ကံပျက်၏၊ ဗုဒ္ဓရက္ခိတတ္ထေရဿကို ဗုဒ္ဓရက္ခိတထေရဿဟု ရွတ်ဆိုလျှင်လည်းကောင်း, "နက္ခမတိ"ကို "န ခမတိ"ဟု လည်းကောင်း ရွတ်လျှင် ကံမပျက်ပါ။
**အနုက္ကမာဂတံ၊ပေ၊ အဝိနာသေန္တေန**။ ။ တ ကာရဿ ထကာရံ အကတွာ ဝဂ္ဂန္တရေ သိထိလမေဝ ကတွာ "သုဏာတုမေ"တိ အာဒိံ ဝဒန္တောပိ ဒုရုတ္တံ ကရောတိယေဝ ထပေတွာ အနုရူပံ အာဒေသံ၊ ယဉှိ "သစ္စိကတ္ထ ပရမတ္ထေနာ"တိ ဝတ္တဗ္ဗေ " သစ္စိကဋ္ဌပရမဋ္ဌေနာ" တိစ "အတ္ထကတာ"တိ ဝတ္တဗ္ဗေ "အဋ္ဌကထာ"တိစ တတ္ထ တတ္ထ ဝုစ္စတိ၊ တာဒိသံ ပါဠိအဋ္ဌကထာသုဒိဋ္ဌပယောဂံ တဒနုရူပဉ္စ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ၊ တတော အညံ န ဝဋ္ဋတိ၊ တေနာဟ "အနုက္ကမာဂတံ ပဝေဏိံ အဝိနာသေန္တေနာ"တိ အာဒိ၊ - ဝိမတိ။**ဒီဃေ ဝတ္တဗ္ဗေ ရဿံ စသည်**။ ။ ဒီဃေ ဝတ္တဗ္ဗေ ရဿန္တိ အာဒီသု "ဘိက္ခူန"န္တိ ဝတ္တဗ္ဗေ "ဘိက္ခုန"န္တိဝါ, "ဗဟူသူ"တိ ဝတ္တဗ္ဗေ "ဗဟုသု" တိဝါ, "နက္ခမတီ"တိ ဝတ္တဗ္ဗေ "န ခမတီ"တိဝါ, "ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော"တိ ဝတ္တဗ္ဗေ " ဥပသမ္ပဒါပေခေါ"တိဝါ ဧဝံ အနုရူပဋ္ဌာနေသု ဧဝ ဒီဃရဿာဒိ ရဿဒီဃာဒိဝသေန ပရိဝတ္တေတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ န ပန "နာဂေါ"တိ ဝတ္တဗ္ဗေ "နဂေါ"တိဝါ, "သံဃော"တိ ဝတ္တဗ္ဗေ "သဃော"တိဝါ, "တိဿော"တိ ဝတ္တဗ္ဗေ "တိသော"တိဝါ, "ယာစတီ"တိ ဝတ္တဗ္ဗေ "ယာစန္တိ"တိဝါ ဧဝံ အနနုရူပဋ္ဌာနေသု ဝတ္တုံ၊ သမ္ဗန္ဓံ ပန ဝဝတ္ထာနဉ္စ သဗ္ဗထာပိ ဝဋ္ဋတီတိ ဂဟေတဗ္ဗံ၊၊- ဝိမတိ။
ကာတဗ္ဗာ၊ ၏။**အနိဿာရိတာ, ပရိသုဒ္ဓသီလာ**။ ။ အနိဿာရိတာတိ ဥပေါသထဝပနာဒိနာဝါ လဒ္ဓိနာနာသံဝါသကဘာဝေနဝါ န ဗဟိကတာ၊ အဋ္ဌကထာယဉှိ "အပကတတ္တဿာတိ ဥက္ခိတတ္တကဿဝါ, ယဿဝါ ဥပေါသထပဝါရဏာ ထပိတာ ဟောန္တီ"တိ ဝုတ္တတ္တာ ထပိတဥပေါသထပဝါရဏော ဘိက္ခု အပကတတ္တာဧဝါတိ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ပရိသုဒ္ဓသီလာတိ ပါရာဇိကံ အနာပန္နာ အဓိပ္ပေတာ၊ ပရိဝါသာဒိကမ္မေသု ပန ဂရုကဋ္ဌာပိ အပကတတ္တာ ဧဝါတိ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ -ဝိမတိ။
(ကမ္မဿ၊ ၏။)
သာမိနော၊ အရှင်တို့တည်း။
[ကမ္မပ္ပတ္တာကိုထပ်ဖွင့်သည်။]သေသကမ္မေသုပိ၊ (ပဉ္စဝဂ္ဂကရဏအစရှိသော) ကြွင်းသော ကံတို့၌လည်း။
ဧသေဝ နယော၊ တည်း။
န တေသံ၊ပေ၊ ဧတိ။ ။ ဆန္ဒပါရိသုဒ္ဓိဟူသည် ၄-ပါးရှိပြီးသော သံဃာ၏အထံသို့သာလာ၏၊ ၄-ပါးသာရှိသော တစ်ပါးပါး၏ ဆန္ဒပါရိသုဒ္ဓိကို ယူ၍ကား ကံမပြုနိုင်၊ ဆန္ဒ, ပါရိသုဒ္ဓိဆောင်သော်လည်း ဆောင်ရာမရောက်၊ [န တေသံ၊ပေ၊ ဧတီတိ တီသု ဒွီသုဝါ နိသိန္နေသု ဧကဿဝါ ဒွိန္နံဝါ ဆန္ဒပါရိသုဒ္ဓိ အာဟဋာပိ အနာဟဋာဝ ဟောတီတိ အဓိပ္ပာယော၊- သာရတ္ထ။]
အဝသေသာ၊ပေ၊ ဆန္ဒာရဟာဝ ဟောန္တိ။ ။ အဝသေသာ၊ပေ၊ ဆန္ဒာရဟာဝ ဟောန္တီတိ သံဃတော ဟတ္ထပါသံ ဝိဇဟိတွာ ဌိတော သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ အဝိဇဟိတွာ ဌိတာ ပန ဆန္ဒာရဟာ နဟောန္တိ၊ တေပိ စတုဝဂ္ဂါဒိတော အဓိကာ ဟတ္ထပါသံ ဝိဇဟိတွာဝ ဆန္ဒာရဟာ ဟောန္တိ။ တသ္မာ သံဃတော ဟတ္ထပါသံ ဝိဇဟိတွာ ဌိတေနေဝ ဆန္ဒောဝါ ပါရိသုဒ္ဓိဝါ ဒါတဗ္ဗာ။- ဝိမတိ။