5. Muṇḍarājavaggo
1-2.Ādiyasuttādivaṇṇanā
41-42.
Pañcamassa paṭhame uṭṭhānavīriyādhigatehīti vā uṭṭhānena ca vīriyena ca adhigatehi .
Tattha uṭṭhānan ti kāyikaṃ vīriyaṃ .
Vīriyan ti cetasikanti vadanti .
Uṭṭhānan ti vā bhoguppādane yuttappayuttatā .
Vīriyaṃ tajjo ussāho .
Pīṇitan ti dhātaṃ sutittaṃ .
Tathābhūto pana yasmā thūlasarīro hoti , tasmā ‘‘ thūlaṃ karotī ’’ ti vuttaṃ .
Dutiyaṃ uttānameva .
Ādiyasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Iṭṭhasuttavaṇṇanā
43. Tatiye appamādaṃ pasaṃsantīti ‘‘ etāni āyuādīni patthayantena appamādo kātabbo ’’ ti appamādameva pasaṃsanti paṇḍitā .
Yasmā vā puññakiriyāsu paṇḍitā appamādaṃ pasaṃsanti , tasmā āyuādīni patthayantena appamādova kātabboti attho .
Purimasmiṃ atthavikappe ‘‘ puññakiriyāsū ’’ ti padassa ‘‘ appamatto ’’ ti iminā sambandho .
Yasmā
V3.19 paṇḍitā appamādaṃ pasaṃsanti , yasmā ca puññakiriyāsu appamatto ubho atthe adhigato hoti , tasmā āyuādīni patthayantena appamādovaM3.20 kātabbo .Dutiyasmiṃ atthavikappe paṇḍitā appamādaṃ pasaṃsanti .
Katthāti ?
Puññakiriyāsu .
Kasmāti ce ?
Yasmā appamatto ubho atthe adhiggaṇhāti paṇḍito , tasmāti attho .
Atthappaṭilābhenāti diṭṭhadhammikādihitappaṭilābhena .
Iṭṭhasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
4. Manāpadāyīsuttavaṇṇanā
44. Catutthe jhānamanena nibbattaṃ manomayan ti āha ‘‘ suddhāvāsesu ekaṃ jhānamanena nibbattaṃ devakāyan ’’ ti .
Satipi hi sabbasattānaṃ abhisaṅkhāramanasā nibbattabhāve bāhirapaccayehi vinā manasāva nibbattattā ‘‘ manomayā ’’ ti vuccanti rūpāvacarasattā .
Yadi evaṃ kāmabhave opapātikasattānampi manomayabhāvo āpajjatīti ce ?
Na , tattha bāhirapaccayehi nibbattetabbatāsaṅkāya eva abhāvato ‘‘ manasāva nibbattā ’’ ti avadhāraṇāsambhavato .
Niruḷho vāyaṃ loke manomayavohāro rūpāvacarasattesu .
Tathā hi ‘‘ annamayo , pāṇamayo , manomayo , ānandamayo , viññāṇamayo ’’ ti pañcadhā attānaṃ vedavādinopi vadanti .
Ucchedavādinopi vadanti ‘‘ dibbo rūpī manomayo ’’ ti ( dī . ni .1.87).
Tīsu vā kulasampattīsūti brāhmaṇakhattiyavessasaṅkhātesu sampannakulesu .
Chasu vā kāmasaggesūti chasu kāmāvacaradevesu .
Manāpadāyīsuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
5-6.Puññābhisandasuttādivaṇṇanā
45-46.
Pañcame asaṅkheyyoti āḷhakagaṇanāya asaṅkheyyo .
Yojanavasena panassa saṅkhā atthi heṭṭhā mahāpathaviyā upari ākāsena parisamantato cakkavāḷapabbatena majjhe tattha tattha ṭhitakehi dīpapabbatapariyantehi paricchinnattā jānantena yojanato saṅkhātuṃ sakkāti katvā .
Mahāsarīramacchakumbhīlayakkharakkhasamahānāgadānavādīnaṃ saviññāṇakānaṃ balavāmukhapātālādīnaṃ
V3.20 aviññāṇakānaṃ bheravārammaṇānaṃ vasena bahubheravaṃM3.21 .Puthūti bahū .
Savantīti sandamānā .
Upayantīti upagacchanti .
Chaṭṭhaṃ uttānameva .
Puññābhisandasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
7-8.Dhanasuttādivaṇṇanā
47-48.
Sattame saddhāti maggenāgatā saddhā .
Sīlañca yassa kalyāṇan ti kalyāṇasīlaṃ nāma ariyasāvakassa ariyakantaṃ sīlaṃ vuccati .
Tattha kiñcāpi ariyasāvakassa ekasīlampi akantaṃ nāma natthi , imasmiṃ panatthe bhavantarepi appahīnaṃ pañcasīlaṃ adhippetaṃ .
Aṭṭhamaṃ uttānameva .
Dhanasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
9. Kosalasuttavaṇṇanā
49. Navame patitakkhandhoti sammukhā kiñci oloketuṃ asamatthatāya adhomukho .
Nippaṭibhānoti sahadhammikaṃ kiñci vattuṃ avisahanato nippaṭibhāno paṭibhānarahito .
Kosalasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
10. Nāradasuttavaṇṇanā
50. Dasame ajjhomucchitoti adhimattāya taṇhāmucchāya mucchito , mucchaṃ mohaṃ pamādaṃ āpanno .
Tenāha ‘‘ gilitvā … pe … atirekamucchāya taṇhāya samannāgato ’’ ti .
Mahaccāti mahatiyā .
Liṅgavipallāsena cetaṃ vuttaṃ .
Tenāha ‘‘ mahatā rājānubhāvenā ’’ ti .
Nāradasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Muṇḍarājavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
Paṭhamapaṇṇāsakaṃ niṭṭhitaṃ .
2. Dutiyapaṇṇāsakaṃ