[523]3. Alambusājātakavaṇṇanā
Athabravīti
P5.152 idaṃ satthā jetavane viharanto purāṇadutiyikāpalobhanaṃ ārabbha kathesi .Vatthu indriyajātake ( jā .1.8.60 ādayo ) vitthāritameva .
Satthā pana taṃ bhikkhuṃ ‘‘ saccaṃ kira tvaṃ , bhikkhu , ukkaṇṭhitosī ’’ ti pucchitvā ‘‘ saccaṃ , bhante ’’ ti vutte ‘‘ kena ukkaṇṭhāpitosī ’’ ti vatvā ‘‘ purāṇadutiyikāyā ’’ ti vutte ‘‘ bhikkhu esā itthī tuyhaṃ anatthakārikā , tvaṃ etaṃ nissāya jhānaṃ nāsetvā tīṇi saṃvaccharāni mūḷho visaññī nipajjitvā uppannāya saññāya mahāparidevaṃ paridevī ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte
V5.146 bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsiraṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto sabbasippesu nipphattiṃ patvā isipabbajjaṃ pabbajitvā araññāyatane vanamūlaphalāhāro yāpesi .Athekā migī tassa passāvaṭṭhāne sambhavamissakaṃ tiṇaṃ khāditvā udakaṃ pivi .
Ettakeneva ca tasmiṃ paṭibaddhacittā gabbhaṃ paṭilabhitvā tato paṭṭhāya katthaci agantvā tattheva tiṇaṃ khāditvā assamassa sāmanteyeva vicarati
M5.162 .Mahāsatto pariggaṇhanto taṃ kāraṇaṃ aññāsi .
Sā aparabhāge manussadārakaṃ vijāyi .
Mahāsatto taṃ puttasinehena paṭijaggi ,‘‘ isisiṅgo ’’ tissa nāmaṃ akāsi .
Atha naṃ mahāsatto viññutappattaṃ pabbājetvā attano mahallakakāle taṃ ādāya nārivanaṃ nāma gantvā ,‘‘ tāta , imasmiṃ himavante imehi pupphehi sadisā itthiyo nāma honti , tā attano vasaṃ gate mahāvināsaṃ pāpenti , na tāsaṃ vasaṃ nāma gantuṃ vaṭṭatī ’’ ti ovaditvā aparabhāge brahmalokaparāyaṇo ahosi .
Isisiṅgopi jhānakīḷaṃ kīḷanto himavantappadese vāsaṃ kappesi .
Ghoratapo paramadhitindriyo ahosi .
Athassa sīlatejena sakkassa bhavanaṃ kampi , sakko āvajjento taṃ kāraṇaṃ ñatvā ‘‘ ayaṃ maṃ sakkattā cāveyya , ekaṃ accharaṃ pesetvā sīlamassa bhindāpessāmī ’’ ti sakaladevalokaṃ upaparikkhanto attano aḍḍhateyyakoṭisaṅkhānaṃ paricārikānaṃ majjhe ekaṃ alambusaṃ nāma accharaṃ ṭhapetvā aññaṃ tassa sīlaṃ bhindituṃ samatthaṃ adisvā taṃ pakkosāpetvā tassa sīlabhedaṃ kātuṃ āṇāpesi .
Tamatthaṃ
P5.153 āvikaronto satthā paṭhamaṃ gāthamāha – 95.
‘‘ Athabravi brahā indo , vatrabhū jayataṃ pitā ;
Devakaññaṃ parābhetvā , sudhammāyaṃ alambusan ’’ ti .
Tattha brahāti mahā .
Vatrabhūti vatrassa nāma asurassa abhibhavitā .
Jayataṃ pitāti jayantānaṃ jayappattānaṃ sesānaṃ tettiṃsāya devaputtānaṃ pitukiccasādhanena pitā .
Parābhetvāti hadayaṃ bhinditvā olokento viya taṃ ‘‘ paṭibalā ayan ’’ ti ñatvāti attho .
Sudhammāyan ti sudhammāyaṃ devasabhāyaṃ .
Paṇḍukambalasilāsane nisinno taṃ alambusaṃ pakkosāpetvā idamāha –
96.
‘‘ Misse
V5.147 devā taṃ yācanti , tāvatiṃsā saindakā ;Isippalobhane gaccha , isisiṅgaṃ alambuse ’’ ti .
Tattha
M5.163 misseti taṃ ālapati , idañca tassā nāmaṃ , sabbā panitthiyo purise kilesamissanena missanato ‘‘ missā ’’ ti vuccanti , tena sādhāraṇena guṇanāmenālapanto evamāha .Isippalobhaneti isīnaṃ palobhanasamatthe .
Isisiṅgan ti tassa kira matthake migasiṅgākārena dve cūḷā uṭṭhahiṃsu , tasmā evaṃ vuccati .
Iti sakko ‘‘ gaccha isisiṅgaṃ upasaṅkamitvā attano vasaṃ ānetvā sīlamassa bhindā ’’ ti alambusaṃ āṇāpesi .
97.
‘‘ Purāyaṃ amhe acceti , vattavā brahmacariyavā ;
Nibbānābhirato vuddho , tassa maggāni āvarā ’’ ti .
– vacanaṃ āha ;
Tattha purāyan ti ayaṃ tāpaso vattasampanno ca brahmacariyavā ca , so panesa dīghāyukatāya nibbānasaṅkhāte magge abhirato guṇavuddhiyā ca vuddho .
Tasmā yāva esa amhe nātikkamati , na abhibhavitvā imamhā ṭhānā cāveti , tāvadeva tvaṃ gantvā tassa devalokagamanāni maggāni āvara , yathā idha nāgacchati , evaṃ karohīti attho .
Taṃ sutvā alambusā gāthādvayamāha –
98.
‘‘ Devarāja kimeva tvaṃ , mameva tuvaṃ sikkhasi ;
Isippalobhane gaccha , santi aññāpi accharā .
99.
‘‘ Mādisiyo pavarā ceva , asoke nandane vane ;
Tāsampi hotu pariyāyo , tāpi yantu palobhanā ’’ ti .
Tattha
P5.154 kimeva tvan ti kiṃ nāmetaṃ tvaṃ karosīti dīpeti .Mameva tuvaṃ sikkhasīti imasmiṃ sakaladevaloke mameva tuvaṃ ikkhasi , aññaṃ na passasīti adhippāyena vadati .
Sa -kāro panettha byañjanasandhikaro .
Isippalobhane gacchāti kiṃkāraṇā maññeva evaṃ vadesīti adhippāyo
V5.148 .Pavarā cevāti mayā uttaritarā ceva .
Asoketi sokarahite .
Nandaneti nandijanake .
Pariyāyoti gamanavāro .
Tato
M5.164 sakko tisso gāthāyo abhāsi – 100.
‘‘ Addhā hi saccaṃ bhaṇasi , santi aññāpi accharā ;
Tādisiyo pavarā ceva , asoke nandane vane .
101.
‘‘ Na tā evaṃ pajānanti , pāricariyaṃ pumaṃ gatā ;
Yādisaṃ tvaṃ pajānāsi , nāri sabbaṅgasobhane .
102.
‘‘ Tvameva gaccha kalyāṇi , itthīnaṃ pavarā casi ;
Taveva vaṇṇarūpena , savasamānayissasī ’’ ti .
Tattha pumaṃ gatāti purisaṃ upasaṅkamantā samānā purisapalobhinipāricariyaṃ na jānanti .
Vaṇṇarūpenāti sarīravaṇṇena ceva rūpasampattiyā ca .
Savasamānayissasīti taṃ tāpasaṃ attano vasaṃ ānessasīti .
Taṃ sutvā alambusā dve gāthā abhāsi –
103.
‘‘ Na vāhaṃ na gamissāmi , devarājena pesitā ;
Vibhemi cetaṃ āsāduṃ , uggatejo hi brāhmaṇo .
104.
‘‘ Aneke nirayaṃ pattā , isimāsādiyā janā ;
Āpannā mohasaṃsāraṃ , tasmā lomāni haṃsaye ’’ ti .
Tattha na vāhan ti na ve ahaṃ .
Vibhemīti bhāyāmi .
Āsādun ti āsādituṃ .
Idaṃ vuttaṃ hoti – nāhaṃ , deva , tayā pesitā na gamissāmi , apicāhaṃ taṃ isiṃ sīlabhedanatthāya allīyituṃ bhāyāmi , uggatejo hi soti .
Āsādiyāti āsādetvā .
Mohasaṃsāran ti mohena saṃsāraṃ , mohena isiṃ palobhetvā saṃsāraṃ āpannā vaṭṭadukkhe patiṭṭhitā sattā gaṇanapathaṃ atikkantā
V5.149 .Tasmāti tena kāraṇena .
Lomāni haṃsayeti ahaṃ lomāni uṭṭhapemi ,‘‘ tassa kirāhaṃ sīlaṃ bhindissāmī ’’ ti cintayamānāya me lomāni pahaṃsantīti vadati .
105.
‘‘ Idaṃ vatvāna pakkāmi , accharā kāmavaṇṇinī ;
Missā missitumicchantī , isisiṅgaṃ alambusā .
106.
‘‘ Sā
P5.155M5.165 ca taṃ vanamogayha , isisiṅgena rakkhitaṃ ;Bimbijālakasañchannaṃ , samantā addhayojanaṃ .
107.
‘‘ Pātova pātarāsamhi , udaṇhasamayaṃ pati ;
Aggiṭṭhaṃ parimajjantaṃ , isisiṅgaṃ upāgamī ’’ ti .
– imā abhisambuddhagāthā ;
Tattha pakkāmīti tena hi , devarāja , āvajjeyyāsi manti attano sayanagabbhaṃ pavisitvā alaṅkaritvā isisiṅgaṃ kilesena missituṃ icchantī pakkāmi , bhikkhave , sā accharā tassa assamaṃ gatāti .
Bimbijālakasañchannan ti rattaṅkuravanena sañchannaṃ .
Pātova pātarāsamhīti , bhikkhave , pātarāsavelāya pātova pageyeva atipageva .
Udaṇhasamayaṃ patīti sūriyuggamanavelāyameva .
Aggiṭṭhan ti aggisālaṃ .
Rattiṃ padhānamanuyuñjitvā pātova nhatvā udakakiccaṃ katvā paṇṇasālāyaṃ thokaṃ jhānasukhena vītināmetvā nikkhamitvā aggisālaṃ sammajjantaṃ taṃ isisiṅgaṃ sā upāgami , itthivilāsaṃ dassentī tassa purato aṭṭhāsi .
Atha naṃ tāpaso pucchanto āha –
108.
‘‘ Kā nu vijjurivābhāsi , osadhī viya tārakā ;
Vicittahatthābharaṇā , āmuttamaṇikuṇḍalā .
109.
‘‘ Ādiccavaṇṇasaṅkāsā , hemacandanagandhinī ;
Saññatūrū mahāmāyā , kumārī cārudassanā .
110.
‘‘ Vilaggā mudukā suddhā , pādā te suppatiṭṭhitā ;
Gamanā kāmanīyā te , harantiyeva me mano .
111.
‘‘ Anupubbā
V5.150 ca te ūrū , nāganāsasamūpamā ;Vimaṭṭhā tuyhaṃ sussoṇī , akkhassa phalakaṃ yathā .
112.
‘‘ Uppalasseva kiñjakkhā , nābhi te sādhusaṇṭhitā ;
Purā kaṇhañjanasseva , dūrato patidissati .
113.
‘‘ Duvidhā
M5.166 jātā urajā , avaṇṭā sādhupaccudā ;Payodharā apatitā , aḍḍhalābusamā thanā .
114.
‘‘ Dīghā kambutalābhāsā , gīvā eṇeyyakā yathā ;
Paṇḍarāvaraṇā vaggu , catutthamanasannibhā .
115.
‘‘ Uddhaggā
P5.156 ca adhaggā ca , dumaggaparimajjitā ;Duvijā nelasambhūtā , dantā tava sudassanā .
116.
‘‘ Apaṇḍarā lohitantā , jiñjūkaphalasannibhā ;
Āyatā ca visālā ca , nettā tava sudassanā .
117.
‘‘ Nātidīghā susammaṭṭhā , kanakabyāsamocitā ;
Uttamaṅgaruhā tuyhaṃ , kesā candanagandhikā .
118.
‘‘ Yāvatā kasigorakkhā , vāṇijānañca yā gati ;
Isīnañca parakkantaṃ , saññatānaṃ tapassinaṃ .
119.
‘‘ Na te samasamaṃ passe , asmiṃ pathavimaṇḍale ;
Ko vā tvaṃ kassa vā putto , kathaṃ jānemu taṃ mayan ’’ ti .
Tattha vicittahatthābharaṇāti vicittehi hatthābharaṇehi samannāgatā .
Hemacandanagandhinīti suvaṇṇavaṇṇacandanagandhavilepanā .
Saññatūrūti suvaṭṭitaghanaūru sampannaūrulakkhaṇā .
Vilaggāti saṃkhittamajjhā .
Mudukāti mudu sukhumālā .
Suddhāti nimmalā .
Suppatiṭṭhitāti samaṃ pathaviṃ phusantā
V5.151 suṭṭhu patiṭṭhitā .Gamanāti gacchamānā .
Kāmanīyāti kantā kāmitabbayuttakā .
Harantiyeva me manoti ete evarūpena paramena itthivilāsena caṅkamantiyā tava pādā mama cittaṃ harantiyeva .
Vimaṭṭhāti visālā .
Sussoṇīti sundarasoṇī .
Akkhassāti sundaravaṇṇassa akkhassa suvaṇṇaphalakaṃ viya visālā te soṇīti vadati .
Uppalasseva kiñjakkhāti nīluppalakaṇṇikā viya .
Kaṇhañjanassevāti sukhumakaṇhalomacittattā evamāha .
‘‘ Duvidhā ’’ tigāthaṃ thane vaṇṇayanto āha .
Te hi dve hutvā ure jātā vaṇṭassa abhāvā avaṇṭā , ure laggā eva hutvā suṭṭhu nikkhantattā
M5.167 sādhupaccudā , payassa dhāraṇato payodharā , apatitāti na patitā , amilātatāya vā alambanatāya vā na anto paviṭṭhāti apatitā , suvaṇṇaphalake ṭhapitasuvaṇṇamayavaṭṭaalābuno aḍḍhena sadisatāya aḍḍhalābusamā thanā .Eṇeyyakā yathāti eṇīmigassa hi dīghā ca vaṭṭā ca gīvā sobhati yathā , evaṃ tava gīvā thokaṃ dīghā .
Kambutalābhāsāti suvaṇṇāliṅgatalasannibhā gīvāti attho .
Paṇḍarāvaraṇāti dantāvaraṇā .
Catutthamanasannibhāti catutthamano vuccati catutthamanavatthubhūtā jivhā .
Abhirattabhāvena jivhāsadisaṃ te oṭṭhapariyosānanti vadati .
Uddhaggāti heṭṭhimadantā .
Adhaggāti uparimadantā .
Dumaggaparimajjitāti
P5.157 dantakaṭṭhaparimajjitā parisuddhā .Duvijāti dvijā .
Nelasambhūtāti niddosesu hanumaṃsapariyosānesu sambhūtā .
Apaṇḍarāti kaṇhā .
Lohitantāti rattapariyantā .
Jiñjūkaphalasannibhāti rattaṭṭhāne jiñjukaphalasadisā .
Sudassanāti passantānaṃ atittikarā pañcapasādasamannāgatā .
Nātidīghāti pamāṇayuttā .
Susammaṭṭhāti suṭṭhu sammaṭṭhā .
Kanakabyāsamocitāti kanakabyā vuccati suvaṇṇaphaṇikā , tāya gandhatelaṃ ādāya paharitā suracitā .
Kasigorakkhāti iminā kasiñca gorakkhañca nissāya jīvanakasatte dasseti .
Yā gatīti yattakā nipphatti .
Parakkantan ti yattakaṃ isīnaṃ parakkantaṃ , vitthārīkatā imasmiṃ himavante yattakā isayo vasantīti attho .
Na te samasaman ti tesu sabbesu ekampi rūpalīḷāvilāsādisamatāya tayā samānaṃ na passāmi .
Ko vā tvan ti idaṃ tassā itthibhāvaṃ jānanto purisavohāravasena pucchati .
Evaṃ pādato paṭṭhāya yāva kesā attano vaṇṇaṃ bhāsante tāpase alambusā tuṇhī hutvā tassā kathāya yathānusandhiṃ gatāya tassa sammūḷhabhāvaṃ ñatvā gāthamāha –
120.
‘‘ Na
V5.152 pañhakālo bhaddante , kassapevaṃ gate sati ;Ehi samma ramissāma , ubho asmākamassame ;
Ehi taṃ upagūhissaṃ , ratīnaṃ kusalo bhavā ’’ ti .
Tattha
M5.168 kassapevaṃ gate satīti kassapagotta evaṃ tava citte pavatte sati pañhakālo na hoti .Sammāti vayassa , piyavacanālapanametaṃ .
Ratīnan ti pañcakāmaguṇaratīnaṃ .
Evaṃ vatvā alambusā cintesi –
‘‘ nāyaṃ mayi ṭhitāya hatthapāsaṃ āgamissati , gacchantī viya bhavissāmī ’’ ti .
Sā itthimāyākusalatāya tāpasaṃ anupasaṅkamitvā āgatamaggābhimukhī pāyāsi .
Tamatthaṃ pakāsento satthā āha –
121.
‘‘ Idaṃ vatvāna pakkāmi , accharā kāmavaṇṇinī ;
Missā missitumicchantī , isisiṅgaṃ alambusā ’’ ti .
Atha
P5.158 naṃ tāpaso gacchantiṃ disvā ‘‘ ayaṃ gacchatī ’’ ti attano dandhaparakkamaṃ mandagamanaṃ chinditvā vegena dhāvitvā kesesu hatthena parāmasi .Tamatthaṃ pakāsento satthā āha –
122.
‘‘ So ca vegena nikkhamma , chetvā dandhaparakkamaṃ ;
Tamuttamāsu veṇīsu , ajjhappatto parāmasi .
123.
‘‘ Tamudāvatta kalyāṇī , palissaji susobhanā ;
Cavitamhi brahmacariyā , yathā taṃ atha tositā .
124.
‘‘ Manasā agamā indaṃ , vasantaṃ nandane vane ;
Tassā saṅkappamaññāya , maghavā devakuñjaro .
125.
‘‘ Pallaṅkaṃ pahiṇī khippaṃ , sovaṇṇaṃ sopavāhanaṃ ;
Sauttaracchadapaññāsaṃ , sahassapaṭiyatthataṃ .
126.
‘‘ Tamenaṃ
V5.153 tattha dhāresi , ure katvāna sobhanā ;Yathā ekamuhuttaṃva , tīṇi vassāni dhārayi .
127.
‘‘ Vimado tīhi vassehi , pabujjhitvāna brāhmaṇo ;
Addasāsi haritarukkhe , samantā aggiyāyanaṃ .
128.
‘‘ Navapattavanaṃ phullaṃ , kokilaggaṇaghositaṃ ;
Samantā paviloketvā , rudaṃ assūni vattayi .
129.
‘‘ Na
M5.169 juhe na jape mante , aggihuttaṃ pahāpitaṃ ;Ko nu me pāricariyāya , pubbe cittaṃ palobhayi .
130.
‘‘ Araññe me viharato , yo me tejā ha sambhutaṃ ;
Nānāratanaparipūraṃ , nāvaṃva gaṇhi aṇṇave ’’ ti .
Tattha ajjhappattoti sampatto .
Tamudāvatta kalyāṇīti taṃ kese parāmasitvā ṭhitaṃ isiṃ udāvattitvā nivattitvā kalyāṇadassanā sā suṭṭhu sobhanā .
Palissajīti āliṅgi .
Cavitamhi brahmacariyā , yathā taṃ atha tositāti , bhikkhave , tassa isino tāvadeva jhānaṃ antaradhāyi .
Tasmiṃ tamhā jhānā brahmacariyā cavite yathā taṃ sakkena patthitaṃ , tatheva ahosi .
Atha sakkassa patthanāya samiddhabhāvaṃ viditvā sā devakaññā tositā , tassa tena brahmacariyavināsena sañjanitapītipāmojjāti attho .
Manasā agamāti sā taṃ āliṅgitvā ṭhitā ‘‘ aho vata sakko pallaṅkaṃ me peseyyā ’’ ti evaṃ pavattena manasā indaṃ agamā .
Nandane vaneti nandijananasamatthatāya nandanavanasaṅkhāte tāvatiṃsabhavane vasantaṃ .
Devakuñjaroti devaseṭṭho
P5.159 .Pahiṇīti pesesi .
‘‘ Pāhiṇī ’’ tipi pāṭho .
Sopavāhanan ti saparivāraṃ .
Sauttaracchadapaññāsan ti paññāsāya uttaracchadehi paṭicchāditaṃ .
Sahassapaṭiyatthatan ti sahassadibbakojavatthataṃ .
Tamenaṃ tatthāti taṃ isisiṅgaṃ tattha dibbapallaṅke nisinnā sā ure katvā dhāresi .
Tīṇi vassānīti ekamuhuttaṃ viya manussagaṇanāya tīṇi vassāni taṃ ure nipajjāpetvā tattha nisinnā dhāresi .
Vimadoti
V5.154 nimmado vigatasaññabhāvo .So hi tīṇi saṃvaccharāni visañño sayitvā pacchā paṭiladdhasañño pabujjhi .
Tasmiṃ pabujjhamāne hatthādiphandanaṃ disvāva alambusā tassa pabujjhanabhāvaṃ ñatvā pallaṅkaṃ antaradhāpetvā sayampi antarahitā aṭṭhāsi .
Addasāsīti so assamapadaṃ olokento ‘‘ kena nu khomhi sīlavināsaṃ pāpito ’’ ti cintetvā mahantena saddena paridevamāno addasāsi .
Haritarukkheti aggiyāyanasaṅkhātaṃ aggisālaṃ samantā parivāretvā ṭhite haritapattarukkhe .
Navapattavanan ti taruṇehi navapattehi sañchannaṃ vanaṃ .
Rudan ti paridevanto .
Na
M5.170 juhe na jape manteti ayamassa paridevanagāthā .Pahāpitan ti hāpitaṃ , pa -kāro upasaggamattaṃ .
Pāricariyāyāti ko nu kilesapāricariyāya ito pubbe mama cittaṃ palobhayīti paridevati .
Yo me tejā ha sambhutan ti ha -kāro nipātamattaṃ .
Yo mama samaṇatejena sambhūtaṃ jhānaguṇaṃ nānāratanaparipuṇṇaṃ mahantaṃ mahaṇṇave nāvaṃ viya gaṇhi , vināsaṃ pāpesi , ko nāmesoti paridevatīti .
Taṃ sutvā alambusā cintesi –
‘‘ sacāhaṃ na kathessāmi , ayaṃ me abhisapissati , handassa kathessāmī ’’ ti .
Sā dissamānena kāyena ṭhatvā gāthamāha –
131.
‘‘ Ahaṃ te pāricariyāya , devarājena pesitā ;
Avadhiṃ cittaṃ cittena , pamādo tvaṃ na bujjhasī ’’ ti .
So tassā kathaṃ sutvā pitarā dinnaovādaṃ saritvā ‘‘ pitu vacanaṃ akatvā mahāvināsaṃ pattomhī ’’ ti paridevanto catasso gāthāyo abhāsi –
132.
‘‘ Imāni kira maṃ tāto , kassapo anusāsati ;
Kamalāsadisitthiyo , tāyo bujjhesi māṇava .
133.
‘‘ Uregaṇḍāyo bujjhesi , tāyo bujjhesi māṇava ;
Iccānusāsi maṃ tāto , yathā maṃ anukampako .
134.
‘‘ Tassāhaṃ
P5.160 vacanaṃ nākaṃ , pitu vuddhassa sāsanaṃ ;Araññe nimmanussamhi , svajja jhāyāmi ekako .
135.
‘‘ Sohaṃ
V5.155 tathā karissāmi , dhiratthu jīvitena me ;Puna vā tādiso hessaṃ , maraṇaṃ me bhavissatī ’’ ti .
Tattha imānīti imāni vacanāni .
Kamalāsadisitthiyoti kamalā vuccati nāripupphalatā , tāsaṃ pupphasadisā itthiyo .
Tāyo bujjhesi māṇavāti māṇava tvaṃ tāyo jāneyyāsi , ñatvā dassanapathaṃ agantvā palāpeyyāsīti yāni evarūpāni vacanāni tadā maṃ tāto anusāsati , imāni kira tānīti .
Uregaṇḍāyoti uramhi dvīhi gaṇḍehi samannāgatā .
Tāyo bujjhesi , māṇavāti , māṇava , tāyo attano
M5.171 vasaṃ gate vināsaṃ pāpentīti tvaṃ jāneyyāsi .Nākan ti nākariṃ .
Jhāyāmīti pajjhāyāmi paridevāmi .
Dhiratthu jīvitena meti dhiratthu garahitaṃ mama jīvitaṃ , jīvitena me ko attho .
Puna vāti tathā karissāmi , yathā puna vā tādiso bhavissāmi , naṭṭhaṃ jhānaṃ uppādetvā vītarāgo bhavissāmi , maraṇaṃ vā me bhavissatīti .
So kāmarāgaṃ pahāya puna jhānaṃ uppādesi .
Athassa samaṇatejaṃ disvā jhānassa ca uppāditabhāvaṃ ñatvā alambusā bhītā khamāpesi .
Tamatthaṃ pakāsento satthā dve gāthāyo abhāsi –
136.
‘‘ Tassa tejaṃ vīriyañca , dhitiṃ ñatvā avaṭṭhitaṃ ;
Sirasā aggahī pāde , isisiṅgaṃ alambusā .
137.
‘‘ Mā me kujjha mahāvīra , mā me kujjha mahāise ;
Mahā attho mayā ciṇṇo , tidasānaṃ yasassinaṃ ;
Tayā pakampitaṃ āsi , sabbaṃ devapuraṃ tadā ’’ ti .
Atha naṃ so ‘‘ khamāmi te , bhadde , yathāsukhaṃ gacchā ’’ ti vissajjento gāthamāha –
138.
‘‘ Tāvatiṃsā ca ye devā , tidasānañca vāsavo ;
Tvañca bhadde sukhī hohi , gaccha kaññe yathāsukhan ’’ ti .
Sā taṃ vanditvā teneva suvaṇṇapallaṅkena devapuraṃ gatā .
Tamatthaṃ
P5.161 pakāsento satthā tisso gāthāyo abhāsi – 139.
‘‘ Tassa
V5.156 pāde gahetvāna , katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ ;Añjaliṃ paggahetvāna , tamhā ṭhānā apakkami .
140.
‘‘ Yo ca tassāsi pallaṅko , sovaṇṇo sopavāhano ;
Sauttaracchadapaññāso , sahassapaṭiyatthato ;
Tameva pallaṅkamāruyha , agā devāna santike .
141.
‘‘ Tamokkamiva āyantiṃ , jalantiṃ vijjutaṃ yathā ;
Patīto sumano vitto , devindo adadā varan ’’ ti .
Tattha
M5.172 okkamivāti dīpakaṃ viya .‘‘ Patīto ’’ tiādīhi tuṭṭhākārova dassito adadā varan ti āgantvā vanditvā ṭhitāya tuṭṭho varaṃ adāsi .
Sā tassa santike varaṃ gaṇhantī osānagāthamāha –
142.
‘‘ Varañce me ado sakka , sabbabhūtānamissara ;
Nisippalobhikā gacche , etaṃ sakka varaṃ vare ’’ ti .
Tassattho –
‘‘ sakka devarāja , sace me tvaṃ varaṃ ado , puna isipalobhikāya na gaccheyyaṃ , mā maṃ etadatthāya pahiṇeyyāsi , etaṃ varaṃ vare yācāmī ’’ ti .
Satthā tassa bhikkhuno imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi , saccapariyosāne so bhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi .
Tadā alambusā purāṇadutiyikā ahosi , isisiṅgo ukkaṇṭhitabhikkhu , pitā mahāisi pana ahameva ahosinti .
Alambusājātakavaṇṇanā tatiyā .