Dutiyapārājikakathā
39.
Ādiyanto
M0.5 harantova-haranto iriyāpathaṃ ;Vikopento tathā ṭhānā , cāventopi parājito .
40.
Tattha
V0.5 nānekabhaṇḍānaṃ , pañcakānaṃ vasā pana ;Avahārā dasevete , viññātabbā vibhāvinā .
41.
Sāhatthāṇattiko ceva , nissaggo atthasādhako ;
Dhuranikkhepanañcāti , idaṃ sāhatthapañcakaṃ .
42.
Pubbasahapayogo ca , saṃvidāharaṇampi ca ;
Saṅketakammaṃ nemittaṃ , pubbayogādipañcakaṃ .
43.
Theyyapasayhaparikappa-paṭicchannakusādikā ;
Avahārā ime pañca , veditabbāva viññunā .
44.
Vatthukālagghadese ca , paribhogañca pañcapi ;
Ñatvā etāni kātabbo , paṇḍitena vinicchayo .
45.
Dutiyaṃ vāpi kuddālaṃ , piṭakaṃ pariyesato ;
Gacchato theyyacittena , dukkaṭaṃ pubbayogato .
46.
Tatthajātakakaṭṭhaṃ vā , lataṃ vā chindato pana ;
Dukkaṭaṃ ubhayatthāpi , vuttaṃ sahapayogato .
47.
Pathaviṃ khaṇato vāpi , byūhato paṃsumeva vā ;
Āmasantassa vā kumbhiṃ , hoti āpatti dukkaṭaṃ .
48.
Mukhe pāsaṃ pavesetvā , khāṇuke baddhakumbhiyā ;
Bandhanānaṃ vasā ñeyyo , ṭhānabhedo vijānatā .
49.
Dve ṭhānāni panekasmiṃ , khāṇuke baddhakumbhiyā ;
Valayaṃ rukkhamūlasmiṃ , pavesetvā katāya vā .
50.
Uddharantassa khāṇuṃ vā , chindato saṅkhalimpi vā ;
Thullaccayaṃ tato kumbhiṃ , ṭhānā cāveti ce cuto .
51.
Paṭhamaṃ
M0.6 pana kumbhiṃ vā , uddharitvā tathā puna ;Ṭhānā cāveti khāṇuṃ vā , saṅkhaliṃ vāpi so nayo .
52.
Ito cito ca ghaṃsanto , mūle sāreti rakkhati ;
Valayaṃ khegataṃ tattha , karontova parājito .
53.
Jātaṃ chindati ce rukkhaṃ , dukkaṭaṃ kumbhimatthake ;
Samīpe chindato tassa , pācittiyamatatthajaṃ .
54.
Antokumbhigataṃ
V0.6 bhaṇḍaṃ , phandāpeti sace pana ;Apabyūheti tattheva , tassa thullaccayaṃ siyā .
55.
Haranto kumbhiyā bhaṇḍaṃ , muṭṭhiṃ chindati attano ;
Bhājane vā gataṃ katvā , hoti bhikkhu parājito .
56.
Hāraṃ vā pana pāmaṅgaṃ , suttāruḷhaṃ tu kumbhiyā ;
Phandāpeti yathāvatthuṃ , ṭhānā cāveti ce cuto .
57.
Sappiādīsu yaṃ kiñci , pivato pādapūraṇaṃ ;
Ekeneva payogena , pītamatte parājayo .
58.
Katvāva dhuranikkhepaṃ , pivantassa punappunaṃ ;
Sakalampi ca taṃ kumbhiṃ , pivato na parājayo .
59.
Sace khipati yaṃ kiñci , bhaṇḍakaṃ telakumbhiyaṃ ;
Taṃ pādagghanakaṃ telaṃ , dhuvaṃ pivati tāvade .
60.
Hatthato muttamatteva , theyyacitto vinassati ;
Āviñjetvāpi vā kumbhiṃ , telaṃ gāḷeti ce tathā .
61.
Telassākiraṇaṃ ñatvā , khittaṃ rittāya kumbhiyā ;
Pītaṃ telañca taṃ bhaṇḍaṃ , uddharantova dhaṃsito .
62.
Tattheva bhindato telaṃ , chaḍḍentassa tatheva ca ;
Jhāpentassa abhogaṃ vā , karontassa ca dukkaṭaṃ .
Bhūmaṭṭhakathā .
63.
Ṭhapitaṃ
M0.7 pattharitvā ca , sāṭakattharaṇādikaṃ ;Veṭhetvā uddharantassa , mutte ṭhānā parābhavo .
64.
Orimantena vā phuṭṭha-mokāsaṃ pārimantato ;
Pārājikamatikkante , kaḍḍhato ujukampi vā .
Thalaṭṭhakathā .
65.
Purato mukhatuṇḍañca , kalāpaggañca pacchato ;
Dvīsu passesu pakkhanto , heṭṭhā pādanakhā tathā .
66.
Uddhañcāpi
V0.7 sikhagganti , gagane gacchato pana ;Morassa cha paricchedā , veditabbā vibhāvinā .
67.
Bhikkhu ‘‘ sassāmikaṃ moraṃ , gahessāmī ’’ ti khegataṃ ;
Hatthaṃ vāpi pasāreti , purato vāssa tiṭṭhati .
68.
Moropi gagane pakkhe , cāreti na ca gacchati ;
Dukkaṭaṃ gamanacchede , āmasantassa ceva taṃ .
69.
Ṭhānā moramamocento , phandāpeti sace pana ;
Evaṃ phandāpane tassa , thullaccayamudīritaṃ .
70.
Aggahetvā gahetvā vā , hatthena pana attano ;
Ṭhānā cāveti ce moraṃ , sayaṃ ṭhānā cuto siyā .
71.
Phuṭṭhokāsaṃ mukhaggena , kalāpaggena vā pana ;
Kalāpaggena vā phuṭṭhaṃ , mukhatuṇḍena bhikkhu ce .
72.
Atikkāmeyya yo moraṃ , ṭhānā cāveti nāma so ;
Eseva ca nayo pāda-sikhāpakkhesu dīpito .
73.
Gagane pana gacchanto , kare moro nilīyati ;
Taṃ kareneva cārento , phandāpetīti vuccati .
74.
Sace
M0.8 gaṇhāti taṃ moraṃ , itarena karena so ;Cāvitattā pana ṭhānā , bhikkhu ṭhānā cuto siyā .
75.
Itaraṃ pana morassa , upaneti sace karaṃ ;
Na doso tattha uḍḍetvā , sayameva nilīyati .
76.
Disvā aṅge nilīnaṃ taṃ , theyyacittena gacchato ;
Pāde thullaccayaṃ hoti , dutiye ca parājayo .
77.
Bhūmiyaṃ ṭhitamorassa , tīṇi ṭhānāni paṇḍito ;
Pādānañca kalāpassa , vasena paridīpaye .
78.
Tato kesaggamattampi , moraṃ pathavito pana ;
Hoti pārājikaṃ tassa , ukkhipantassa bhikkhuno .
79.
Chijjamānaṃ suvaṇṇādiṃ , patte patati ce pana ;
Hatthena uddharantassa , tassa pārājikaṃ siyā .
80.
Sace
V0.8 anuddharitvāva , theyyacittena gacchati ;Dutiye padavārasmiṃ , pārājikamudīraye .
81.
Eseva ca nayo ñeyyo , hatthe vattheva matthake ;
Taṃ taṃ tassa bhave ṭhānaṃ , yattha yattha patiṭṭhitaṃ .
Ākāsaṭṭhakathā .
82.
Theyyacittena yaṃ kiñci , mañcapīṭhādisuṭṭhitaṃ ;
Āmāsampi anāmāsaṃ , āmasantassa dukkaṭaṃ .
83.
Saṃharitvā sace vaṃse , ṭhapitaṃ hoti cīvaraṃ ;
Katvā punorato bhogaṃ , tathā antañca pārato .
84.
Cīvarena phuṭṭhokāso , ṭhānaṃ tassa pavuccati ;
Na tu cīvaravaṃso so , hotīti sakalo mato .
85.
Orimantena
M0.9 okāsaṃ , phuṭṭhaṃ tamitarena vā ;Itarenapi vā phuṭṭhaṃ , orimantena vā puna .
86.
Dakkhiṇantena phuṭṭhaṃ vā , vāmantenitarena vā ;
Vāmantena phuṭṭhaṭṭhānaṃ , atikkāmayato cuti .
87.
Uddhaṃ vā ukkhipantassa , cīvaraṃ pana vaṃsato ;
Kesaggamatte ukkhitte , tassa pārājikaṃ bhave .
88.
Rajjukena ca bandhitvā , ṭhapitaṃ pana cīvaraṃ ;
Thullaccayaṃ vimocento , mutte pārājikaṃ phuse .
89.
Veṭhetvā ṭhapitaṃ vaṃse , nibbeṭhentassa bhikkhuno ;
Valayaṃ chindato vāpi , mocentassapyayaṃ nayo .
90.
Cīvarassa pasāretvā , ṭhapitassa hi vaṃsake ;
Saṃharitvā tu nikkhitte , cīvare viya nicchayo .
91.
Sikkāya pakkhipitvā yaṃ , laggitaṃ hoti bhaṇḍakaṃ ;
Sikkāto taṃ haranto vā , saha sikkāya vā cuto .
92.
Kuntādiṃ nāgadantesu , ṭhitesu paṭipāṭiyā ;
Agge vā pana bunde vā , gahetvā parikaḍḍhato .
93.
Pārājikaṃ
V0.9 phuṭṭhokāsaṃ , atikkāmayato siyā ;Ujukaṃ ukkhipantassa , kesaggena parājayo .
94.
Pākārābhimukho ṭhatvā , ākaḍḍhati sace pana ;
Orimantaphuṭṭhokāsa-mitarantaccaye cuto .
95.
Tatheva parato tassa , pellentassāpi bhikkhuno ;
Bhittiṃ pana ca nissāya , ṭhapitepi ayaṃ nayo .
96.
Cālentassa ca tālassa , phalaṃ vatthu hi pūrati ;
Yenassa bandhanā mutte , tasmiṃ pārājikaṃ bhave .
97.
Piṇḍiṃ
M0.10 chindati tālassa , sace pārājikaṃ siyā ;Eseva ca nayo sesa-rukkhapupphaphalesupi .
Vehāsaṭṭhakathā .
98.
Gacchato hi nidhiṭṭhānaṃ , padavārena dukkaṭaṃ ;
Udake pana gambhīre , tathā nimujjanādisu .
99.
Tatthajātakapupphesu , yena pupphena pūrati ;
Vatthu taṃ chindato pupphaṃ , tassa pārājikaṃ vade .
100.
Ekanāḷassa vā passe , vāko uppalajātiyā ;
Na chijjati tato yāva , tāva naṃ parirakkhati .
101.
Sāmikeheva pupphesu , chinditvā ṭhapitesupi ;
Pubbe vuttanayeneva , veditabbo vinicchayo .
102.
Bhārabaddhāni pupphāni , chasvākāresu kenaci ;
Ākārena sace tāni , ṭhānā cāveti nassati .
103.
Ṭhapitaṃ pana pupphānaṃ , kalāpaṃ jalapiṭṭhiyaṃ ;
Cāletvā udakaṃ puppha-ṭṭhānā cāveti ce cuto .
104.
Parikappeti ce ‘‘ ettha , gahessāmī ’’ ti rakkhati ;
Uddharanto gataṭṭhānā , bhaṭṭho nāma pavuccati .
105.
Accuggatassa taṃ ṭhānaṃ , jalato sakalaṃ jalaṃ ;
Uppāṭetvā tato pupphaṃ , ujumuddharato pana .
106.
Nāḷante
V0.10 jalato mutta-matte pārājikaṃ bhave ;Amutte jalato tasmiṃ , thullaccayamudīritaṃ .
107.
Pupphe gahetvā nāmetvā , uppāṭeti sace pana ;
Na tassa udakaṃ ṭhānaṃ , naṭṭho uppāṭitakkhaṇe .
108.
Yo
M0.11 hi sassāmike macche , theyyacittena gaṇhati ;Baḷisenapi jālena , hatthena kuminena vā .
109.
Tassevaṃ gaṇhato vatthu , yena macchena pūrati ;
Tasmiṃ uddhaṭamattasmiṃ , jalā hoti parājayo .
110.
Ṭhānaṃ salilajānañhi , kevalaṃ sakalaṃ jalaṃ ;
Salilaṭṭhaṃ vimocento , jalā pārājiko bhave .
111.
Nīrato uppatitvā yo , tīre patati vārijo ;
Gaṇhato taṃ panāpattiṃ , bhaṇḍagghena viniddise .
112.
Māraṇatthāya macchānaṃ , taḷāke nadiyāpi vā ;
Ninne macchavisaṃ nāma , pakkhipitvā gate pana .
113.
Pacchā macchavisaṃ macchā , khāditvā pilavanti ce ;
Pārājikaṃ mate macche , theyyacittena gaṇhato .
114.
Paṃsukūlikasaññāya , na doso koci gaṇhato ;
Sāmikesvāharantesu , bhaṇḍadeyyamudīritaṃ .
115.
Gahetvā sāmikā macche , sace yanti nirālayā ;
Gaṇhato pana te sese , theyyacittena dukkaṭaṃ .
116.
Amatesu anāpattiṃ , vadanti vinayaññuno ;
Eseva ca nayo sese , kacchapādimhi vārije .
Udakaṭṭhakathā .
117.
‘‘ Nāvaṃ nāvaṭṭhaṃ vā bhaṇḍaṃ , thenetvā gaṇhissāmī ’’ ti ;
Pāduddhāre dosā vuttā , bhikkhussevaṃ gacchantassa .
118.
Baddhāya
M0.12 nāvāya hi caṇḍasote ;Ṭhānaṃ mataṃ bandhanamekameva ;
Bhikkhussa
V0.11 tasmiṃ muttamatte ;Pārājikaṃ tassa vadanti dhīrā .
119.
Niccale udake nāva-mabandhanamavaṭṭhitaṃ ;
Purato pacchato vāpi , passato vāpi kaḍḍhato .
120.
Ekenantena samphuṭṭha-mokāsamitarena taṃ ;
Atikkāmayato nāvaṃ , tassa pārājikaṃ siyā .
121. Tathā –
Uddhaṃ kesaggamattampi , udakamhā vimocite ;
Adhonāvātalaṃ tena , phuṭṭhañca mukhavaṭṭiyā .
122.
Bandhitvā pana yā tīre , ṭhapitā niccale jale ;
Bandhanañca ṭhitokāso , ṭhānaṃ tassā dvidhā mataṃ .
123.
Hoti thullaccayaṃ pubbaṃ , bandhanassa vimocane ;
Pacchā kenacupāyena , ṭhānā cāveti ce cuto .
124.
Cāvetvā paṭhamaṃ ṭhānā , pacchā bandhanamocane ;
Eseva ca nayo vutto , theyyacittassa bhikkhuno .
125.
Ussāretvā nikujjitvā , ṭhapitāya thale pana ;
Phuṭṭhokāsova hi ṭhānaṃ , nāvāya mukhavaṭṭiyā .
126.
Ñeyyo ṭhānaparicchedo ;
Ākāreheva pañcahi ;
Yato kutoci cāvento ;
Hoti pārājiko naro .
127.
Eseva ca nayo ñeyyo , nāvāyukkujjitāyapi ;
Ṭhapitāyapi nāvāya , ghaṭikānaṃ tathūpari .
128.
Theyyā
M0.13 titthe ṭhitaṃ nāvaṃ , āruhitvā sace pana ;Arittena phiyenāpi , pājentassa parājayo .
129.
Sace chattaṃ paṇāmetvā , ussāpetvāva cīvaraṃ ;
Laṅkārasadisaṃ katvā , gaṇhāpeti samīraṇaṃ .
130.
Āgamma
V0.12 balavā vāto , nāvaṃ harati ce pana ;Vāteneva haṭā nāvā , na doso koci vijjati .
131.
Sayameva ca yaṃ kiñci , gāmatitthamupāgataṃ ;
Acāventova taṃ ṭhānā , kiṇitvā ce palāyati .
132.
Avahāro na bhikkhussa , bhaṇḍadeyyamudīritaṃ ;
Sayameva ca gacchantiṃ , ṭhānā cāveti ce cuto .
Nāvaṭṭhakathā .
133.
Yānaṃ nāma ratho vayhaṃ , sakaṭaṃ sandamānikā ;
Yānaṃ avaharissāmi , yānaṭṭhamiti vā pana .
134.
Gacchato dukkaṭaṃ vuttaṃ , dutiyaṃ pariyesato ;
Ṭhānā cāvanayogasmiṃ , vijjamāne parājayo .
135.
Yānassa dukayuttassa , dasa ṭhānāni dīpaye ;
Yānaṃ pājayato tassa , nisīditvā dhure pana .
136.
Thullaccayaṃ tu goṇānaṃ , pāduddhāre viniddise ;
Cakkānañhi ṭhitokāsa-matikkante parābhavo .
137.
Ayuttakassāpi ca yānakassa , dhurenupatthambhaniyaṃ ṭhitassa ;
Vasenupatthambhanicakkakānaṃ , ṭhānāni tīṇeva bhavanti tassa .
138.
Tathā dhurena dārūnaṃ , upariṭṭhapitassa ca ;
Bhūmiyampi dhureneva , tatheva ṭhapitassa ca .
139.
Purato
M0.14 pacchato vāpi , ṭhānā cāveti ce pana ;Thullaccayaṃ tu tiṇṇampi , ṭhānā cāve parājayo .
140.
Apanetvāna cakkāni , akkhānaṃ sīsakehi tu ;
Ṭhitassūpari dārūnaṃ , ṭhānāni dve viniddise .
141.
Kaḍḍhanto ukkhipanto vā , phuṭṭhokāsaccaye cuto ;
Ṭhapitassa panaññassa , bhūmiyaṃ yassa kassaci .
142.
Akkhuddhīnaṃ dhurassāti , pañca ṭhānāni dīpaye ;
Uddhīsu vā gahetvā taṃ , ṭhānā cāveti ce cuto .
143.
Ṭhapitassa
V0.13 hi cakkassa , nābhiyā pana bhūmiyaṃ ;Ekameva siyā ṭhānaṃ , paricchedopi pañcadhā .
144.
Phusitvā yaṃ ṭhitaṃ bhūmiṃ , nemipassena nābhiyā ;
Ṭhānāni dve bhavantassa , naṭṭho tesamatikkame .
145.
Disvā yānamanārakkhaṃ , paṭipannaṃ mahāpathe ;
Āruhitvā acodetvā , kiṇitvā yāti vaṭṭati .
Yānaṭṭhakathā .
146.
Sīsakkhandhakaṭolamba-vasā bhāro catubbidho ;
Tattha sīsagataṃ bhāraṃ , āmasantassa dukkaṭaṃ .
147.
Ito cito ca ghaṃsanto , theyyacittena yo pana ;
Sirasmiṃyeva sāreti , tassa thullaccayaṃ siyā .
148.
Khandhaṃ oropite bhāre , tassa pārājikaṃ mataṃ ;
Sīsato kesamattampi , mocentopi parājito .
149.
Bhāraṃ pathaviyaṃ kiñci , ṭhapetvā suddhamānaso ;
Pacchā taṃ theyyacittena , uddharanto parājito .
522
150.
Ettha
M0.15 vuttanayeneva , sesesupi asesato ;Bhāresu matisārena , veditabbo vinicchayo .
Bhāraṭṭhakathā .
151.
Dukkaṭaṃ muninā vuttaṃ , ārāmaṃ abhiyuñjato ;
Parājeti paraṃ dhammaṃ , caranto ce parājito .
522
152.
Vimatiṃ janayantassa , tassa thullaccayaṃ siyā ;
Parajjati sayaṃ dhammaṃ , caranto yopi tassa ca .
153.
Sāmino dhuranikkhepe ,‘‘ na dassāmī ’’ ti cattano ;
Pārājikaṃ bhave tassa , sabbesaṃ kūṭasakkhinaṃ .
Ārāmaṭṭhakathā .
154.
Vihāraṃ
V0.14 saṅghikaṃ kiñci , acchinditvāna gaṇhituṃ ;Sabbesaṃ dhuranikkhepā-bhāvatova na sijjhati .
Vihāraṭṭhakathā .
155.
Sīsāni sāliādīnaṃ , nirumbhitvāna gaṇhato ;
Asitena ca lāyitvā , chinditvā vā karena ca .
156.
Yasmiṃ bījepi vā vatthu , sīse pūreti muṭṭhiyaṃ ;
Bandhanā mocite tasmiṃ , tassa pārājikaṃ bhave .
157.
Acchinno pana daṇḍo vā , taco vā appamattako ;
Vīhināḷampi vā dīghaṃ , anikkhantova rakkhati .
158.
Sace
M0.16 so parikappeti ,‘‘ madditvā panidaṃ ahaṃ ;Papphoṭetvā ito sāraṃ , gaṇhissāmī ’’ ti rakkhati .
159.
Maddanuddharaṇe natthi , doso papphoṭanepi vā ;
Attano bhājanagataṃ , karontassa parājayo .
160.
Jānaṃ kesaggamattampi , pathaviṃ parasantakaṃ ;
Theyyacittena ce khīlaṃ , saṅkāmeti parājayo .
161.
Tañca kho sāmikānaṃ tu , dhuranikkhepane sati ;
Anagghā bhūmi nāmesā , tasmā evamudīritaṃ .
162.
Gahetabbā sace hoti , dvīhi khīlehi yā pana ;
Ādo thullaccayaṃ tesu , dutiyeva parājayo .
163.
Ñāpetukāmo yo bhikkhu ,‘‘ mamedaṃ santakan ’’ ti ca ;
Rajjuṃ vāpi pasāreti , yaṭṭhiṃ pāteti dukkaṭaṃ .
164.
Yehi dvīhi payogehi , attano santakaṃ siyā ;
Ādo thullaccayaṃ tesu , dutiye ca parājayo .
Khettaṭṭhakathā .
165.
Khette vuttanayeneva , vatthuṭṭhassa vinicchayo ;
Gāmaṭṭhepi ca vattabbaṃ , apubbaṃ natthi kiñcipi .
Vatthuṭṭhagāmaṭṭhakathā .
166.
Tiṇaṃ
V0.15 vā pana paṇṇaṃ vā , lataṃ vā kaṭṭhameva vā ;Bhaṇḍaggheneva kātabbo , gaṇhanto tatthajātakaṃ .
167.
Mahagghe pana rukkhasmiṃ , chinnamattepi nassati ;
Tacchetvā ṭhapito rukkho , gahetabbo na kocipi .
168.
Chinditvā
M0.17 ṭhapitaṃ mūle , rukkhamaddhagataṃ pana ;‘‘ Chaḍḍito sāmikehī ’’ ti , gahetuṃ pana vaṭṭati .
169.
Lakkhaṇe challiyonaddhe , na doso koci gaṇhato ;
Ajjhāvutthaṃ kataṃ vāpi , vinassantañca gaṇhato .
170.
Yo cārakkhaṭṭhānaṃ patvā , katvā kammaṭṭhānādīni ;
Citte cintento vā aññaṃ , bhaṇḍadeyyaṃ hotevassa .
171.
Varāhabyagghacchataracchakādito ;
Upaddavā muccitukāmatāya yo ;
Tatheva taṃ ṭhānamatikkameti ce ;
Na koci doso pana bhaṇḍadeyyakaṃ .
172.
Idamārakkhaṇaṭṭhānaṃ , garukaṃ suṅkaghātato ;
Tasmā dukkaṭamuddiṭṭhaṃ , tamanokkamma gacchato .
173.
Etaṃ pariharantassa , theyyacittena satthunā ;
Pārājikamanuddiṭṭhaṃ , ākāsenāpi gacchato .
174.
Tasmā ettha visesena , satisampannacetasā ;
Appamattena hotabbaṃ , piyasīlena bhikkhunā .
Araññaṭṭhakathā .
175.
Toyadullabhakālasmiṃ , bhājane gopitaṃ jalaṃ ;
Āviñjitvā pavesetvā , chiddaṃ katvāpi vā tathā .
176.
Vāpiyaṃ vā taḷāke vā , bhājanaṃ attano pana ;
Gaṇhantassa pavesetvā , bhaṇḍagghena viniddise .
177.
Chindato mariyādaṃ tu , adinnādānapubbato ;
Bhūtagāmena saddhimpi , dukkaṭaṃ paridīpitaṃ .
178.
Anto
M0.18V0.16 ṭhatvā bahi ṭhatvā , chindanto ubhayatthapi ;Bahiantena kātabbo , antoantena majjhato .
Udakakathā .
179.
Vārena sāmaṇerā yaṃ , dantakaṭṭhamaraññato ;
Ānetvācariyānampi , āharanti sace pana .
180.
Chinditvā yāva saṅghassa , na niyyādenti te pana ;
Ābhataṃ tāva taṃ sabbaṃ , tesameva ca santakaṃ .
181.
Tasmā taṃ theyyacittena , gaṇhantassa ca bhikkhuno ;
Garubhaṇḍañca saṅghassa , bhaṇḍagghena parābhavo .
182.
Yadā niyyāditaṃ tehi , tato paṭṭhāya saṅghikaṃ ;
Gaṇhantassāpi theyyāya , avahāro na vijjati .
183.
Arakkhattā yathāvuḍḍha-mabhājetabbatopi ca ;
Sabbasādhāraṇattā ca , aññaṃ viya na hotidaṃ .
Dantakaṭṭhakathā .
184.
Aggiṃ vā deti satthena , ākoṭeti samantato ;
Ākoṭeti visaṃ vāpi , maṇḍūkaṇṭakanāmakaṃ .
185.
Yena vā tena vā rukkho , vinassati ca ḍayhati ;
Sabbattha bhikkhuno tassa , bhaṇḍadeyyaṃ pakāsitaṃ .
Vanappatikathā .
186.
Sīsato kaṇṇato vāpi , gīvato hatthatopi vā ;
Chinditvā vāpi mocetvā , gaṇhato theyyacetasā .
187.
Hoti
M0.19 mocitamattasmiṃ , sīsādīhi parājayo ;Thullaccayaṃ karontassa , ākaḍḍhanavikaḍḍhanaṃ .
188.
Hatthā anīharitvāva , valayaṃ kaṭakampi vā ;
Aggabāhuñca ghaṃsanto , cāreti aparāparaṃ .
189.
Tamākāsagataṃ
V0.17 coro , karoti yadi rakkhati ;Saviññāṇakato mūle , valayaṃva na hotidaṃ .
190.
Nivatthaṃ pana vatthaṃ yo , acchindati parassa ce ;
Paropi pana lajjāya , sahasā taṃ na muñcati .
191.
Ākaḍḍhati ca coropi , so paro tāva rakkhati ;
Parassa hatthato vatthe , muttamatte parājayo .
192.
Sabhaṇḍahārakaṃ bhaṇḍaṃ , nentassa paṭhame pade ;
Thullaccayamatikkante , dutiyeva cuto siyā .
193.
Pātāpeti sace bhaṇḍaṃ , tajjetvā theyyacetano ;
Parassa hatthato bhaṇḍe , muttamatte parājayo .
194.
Athāpi parikappetvā , pātāpeti va yo pana ;
Tassa pātāpane vuttaṃ , dukkaṭāmasanepi ca .
195.
Phandāpeti yathāvatthuṃ , ṭhānā cāveti ce cuto ;
‘‘ Tiṭṭha tiṭṭhā ’’ ti vadato , na doso chaḍḍitepi ca .
196.
Āgantvā theyyacittena , pacchā taṃ gaṇhato siyā ;
Pārājikaṃ taduddhāre , sālaye sāmike gate .
197.
Gaṇhato sakasaññāya , gahaṇe pana rakkhati ;
Bhaṇḍadeyyaṃ tathā paṃsu-kūlasaññāya gaṇhato .
198.
‘‘ Tiṭṭha
M0.20 tiṭṭhā ’’ ti vutto ca , chaḍḍetvā pana bhaṇḍakaṃ ;Katvāva dhuranikkhepaṃ , bhīto corā palāyati .
199.
Gaṇhato theyyacittena , uddhāre dukkaṭaṃ puna ;
Dātabbamāharāpente , adentassa parājayo .
200.
‘‘ Kasmā ?
Tassa payogena , chaḍḍitattā ’’ ti sādaraṃ ;
Mahāaṭṭhakathāyaṃ tu , vuttamaññāsu nāgataṃ .
Haraṇakathā .
201.
Sampajānamusāvādaṃ ,‘‘ na gaṇhāmī ’’ ti bhāsato ;
Adinnādānapubbattā , dukkaṭaṃ hoti bhikkhuno .
202.
‘‘ Raho
V0.18 mayā panetassa , ṭhapitaṃ kiṃ nu dassati ’’;Iccevaṃ vimatuppāde , tassa thullaccayaṃ siyā .
203.
Tasmiṃ dāne nirussāhe , paro ce nikkhipe dhuraṃ ;
Ubhinnaṃ dhuranikkhepe , bhikkhu hoti parājito .
204.
Cittenādātukāmova ,‘‘ dassāmī ’’ ti mukhena ce ;
Vadato dhuranikkhepe , sāmino hi parājayo .
Upanidhikathā .
205.
Suṅkaghātassa antova , ṭhatvā pāteti ce bahi ;
Dhuvaṃ patati ce hatthā , muttamatte parājayo .
206.
Taṃ rukkhe khāṇuke vāpi , hutvā paṭihataṃ puna ;
Vātukkhittampi vā anto , sace patati rakkhati .
207.
Patitvā
M0.21 bhūmiyaṃ pacchā , vaṭṭantaṃ pana bhaṇḍakaṃ ;Sace pavisatyantova , tassa pārājikaṃ siyā .
208.
Ṭhatvā ṭhatvā pavaṭṭantaṃ , paviṭṭhaṃ ce parājayo ;
Atiṭṭhamānaṃ vaṭṭitvā , paviṭṭhaṃ pana rakkhati .
209.
Iti vuttaṃ daḷhaṃ katvā , kurundaṭṭhakathā disu ;
Sārato taṃ gahetabbaṃ , yuttaṃ viya ca dissati .
210.
Sayaṃ vā yadi vaṭṭeti , vaṭṭāpeti parena vā ;
Aṭṭhatvā vaṭṭamānaṃ taṃ , gataṃ nāsakaraṃ siyā .
211.
Ṭhatvā ṭhatvā sace anto , bahi gacchati rakkhati ;
Ṭhapite suddhacittena , sayaṃ vaṭṭati vaṭṭati .
212.
Gacchante pana yāne vā , gaje vā taṃ ṭhapeti ce ;
Bahi nīharaṇatthāya , nāvahāropi nīhaṭe .
213.
Ṭhapite ṭhitayāne vā , payogena vinā gate ;
Satipi theyyacittasmiṃ , avahāro na vijjati .
214.
Sace pājeti taṃ yānaṃ , ṭhapetvā yānake maṇiṃ ;
Siyā pārājikaṃ tassa , sīmātikkamane pana .
215.
Suṅkaṭṭhāne
V0.19 mataṃ suṅkaṃ , gantuṃ datvāva vaṭṭati ;Seso idha kathāmaggo , araññaṭṭhakathāsamo .
Suṅkaghātakathā .
216.
Antojātaṃ dhanakkītaṃ , dinnaṃ vā pana kenaci ;
Dāsaṃ karamarānītaṃ , harantassa parājayo .
217.
Bhujissaṃ vā harantassa , mānusaṃ mātarāpi vā ;
Pitarāṭhapitaṃ vāpi , avahāro na vijjati .
218.
Taṃ
M0.22 palāpetukāmova , ukkhipitvā bhujehi vā ;Taṃ ṭhitaṭṭhānato kiñci , saṅkāmeti parājayo .
219.
Tajjetvā padasā dāsaṃ , nentassa padavārato ;
Honti āpattiyo vuttā , tassa thullaccayādayo .
220.
Hatthādīsu gahetvā taṃ , kaḍḍhatopi parājayo ;
‘‘ Gaccha yāhi palāyā ’’ ti , vadatopi ayaṃ nayo .
221.
Vegasāva palāyantaṃ ,‘‘ palāyā ’’ ti ca bhāsato ;
Hoti pārājikenassa , anāpatti hi bhikkhuno .
222.
Saṇikaṃ pana gacchantaṃ , sace vadati sopi ca ;
Sīghaṃ gacchati ce tassa , vacanena parājayo .
223.
Palāyitvā sace aññaṃ , gāmaṃ vā nigamampi vā ;
Gataṃ disvā tato tañce , palāpeti parājayo .
Pāṇakathā .
224.
Theyyā sappakaraṇḍaṃ ce , parāmasati dukkaṭaṃ ;
Phandāpeti yathāvatthuṃ , ṭhānato cāvane cuto .
225.
Ugghāṭetvā karaṇḍaṃ tu , sappamuddharato pana ;
Karaṇḍatalato mutte , naṅguṭṭhe tu parājayo .
226.
Ghaṃsitvā kaḍḍhato sappaṃ , naṅguṭṭhe mukhavaṭṭito ;
Tassa sappakaraṇḍassa , muttamatte parājayo .
227.
Karaṇḍaṃ
V0.20 vivaritvā ce , pakkosantassa nāmato ;So nikkhamati ce sappo , tassa pārājikaṃ siyā .
228.
Tathā katvā tu maṇḍūka-mūsikānaṃ ravampi vā ;
Pakkosantassa nāmena , nikkhantepi parājayo .
229.
Mukhaṃ
M0.23 avivaritvāva , karontassevameva ca ;Yena kenaci nikkhante , sappe pārājikaṃ siyā .
230.
Mukhe vivarite sappo , sayameva palāyati ;
Na pakkosati ce tassa , bhaṇḍadeyyamudīritaṃ .
Apadakathā .
231.
Theyyacittena yo hatthiṃ , karotāmasanādayo ;
Honti āpattiyo tassa , tividhā dukkaṭādayo .
232.
Sālāyaṃ ṭhitahatthissa , antovatthaṅgaṇesupi ;
Ṭhānaṃ sālā ca vatthu ca , aṅgaṇaṃ sakalaṃ siyā .
233.
Abaddhassa hi baddhassa , ṭhitaṭṭhānañca bandhanaṃ ;
Tasmā tesaṃ vasā hatthiṃ , harato kāraye budho .
234.
Nagarassa bahiddhā tu , ṭhitassa pana hatthino ;
Ṭhitaṭṭhānaṃ bhave ṭhānaṃ , padavārena kāraye .
235.
Nipannassa gajassekaṃ , ṭhānaṃ taṃ uṭṭhapeti ce ;
Tasmiṃ uṭṭhitamatte tu , tassa pārājikaṃ siyā .
236.
Eseva ca nayo ñeyyo , turaṅgamahisādisu ;
Natthi kiñcipi vattabbaṃ , dvipadepi bahuppade .
Catuppadakathā .
237.
Paresanti vijānitvā , paresaṃ santakaṃ dhanaṃ ;
Garukaṃ theyyacittena , ṭhānā cāveti ce cuto .
238.
Anāpatti sasaññissa , tiracchānapariggahe ;
Tāvakālikavissāsa-ggāhe petapariggahe .
239.
Yo
M0.24V0.21 panettha ca vattabbo , pāḷimuttavinicchayo ;Taṃ mayaṃ paratoyeva , bhaṇissāma pakiṇṇake .
240.
Parājitānekamalena vuttaṃ ;
Pārājikaṃ yaṃ dutiyaṃ jinena ;
Vutto samāsena mayassa cattho ;
Vattuṃ asesena hi ko samattho .
Iti vinayavinicchaye dutiyapārājikakathā niṭṭhitā .