7. Dvidhāpathasuttavaṇṇanā
77. Sattame
P0.425 addhānamaggapaṭipannoti addhānasaṅkhātaṃ dīghamaggaṃ paṭipanno gacchanto hoti .Nāgasamālenāti evaṃnāmakena therena .
Pacchāsamaṇenāti ayaṃ tadā bhagavato upaṭṭhāko ahosi .
Tena naṃ pacchāsamaṇaṃ katvā maggaṃ paṭipajji .
Bhagavato hi paṭhamabodhiyaṃ vīsativassāni anibaddhā upaṭṭhākā ahesuṃ , tato paraṃ yāva parinibbānā pañcavīsativassāni āyasmā ānando chāyāva upaṭṭhāsi .
Ayaṃ pana anibaddhupaṭṭhākakālo .
Tena vuttaṃ –
‘‘ āyasmatā nāgasamālena pacchāsamaṇenā ’’ ti .
Dvidhāpathan ti dvidhābhūtaṃ maggaṃ .
‘‘ Dvedhāpathan ’’ tipi paṭhanti āyasmā nāgasamālo attanā pubbe tattha kataparicayattā ujubhāvañcassa sandhāya vadati ‘‘ ayaṃ , bhante bhagavā , pantho ’’ ti .
Bhagavā pana tadā tassa saparissayabhāvaṃ ñatvā tato aññaṃ maggaṃ gantukāmo ‘‘ ayaṃ , nāgasamāla , pantho ’’ ti āha .
‘‘ Saparissayo ’’ ti ca vutte asaddahitvā ‘‘ bhagavā na tattha parissayo ’’ ti vadeyya , tadassa dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyāti ‘‘ saparissayo ’’ ti na kathesi .
Tikkhattuṃ
V0.344 ‘‘ ayaṃM0.383 pantho , iminā gacchāmā ’’ ti vatvā catutthavāre ‘‘ na bhagavā iminā maggena gantuṃ icchati , ayameva ca ujumaggo , handāhaṃ bhagavato pattacīvaraṃ datvā iminā maggena gamissāmī ’’ ti cintetvā satthu pattacīvaraṃ dātuṃ asakkonto bhūmiyaṃ ṭhapetvā paccupaṭṭhitena dukkhasaṃvattanikena kammunā codiyamāno bhagavato vacanaṃ anādiyitvāva pakkāmi .Tena vuttaṃ –
‘‘ atha kho āyasmā nāgasamālo bhagavato pattacīvaraṃ tattheva chamāyaṃ nikkhipitvā pakkāmī ’’ ti .
Tattha bhagavato pattacīvaran ti attano hatthagataṃ bhagavato pattacīvaraṃ .
Tatthevāti tasmiṃyeva magge chamāyaṃ pathaviyaṃ nikkhipitvā pakkāmi .
Idaṃ vo bhagavā pattacīvaraṃ , sace icchatha , gaṇhatha , yadi attanā icchitamaggaṃyeva gantukāmatthāti adhippāyo .
Bhagavāpi attano pattacīvaraṃ sayameva gahetvā yathādhippetaṃ maggaṃ paṭipajji .
Antarāmagge corā nikkhamitvāti tadā kira pañcasatā purisā
P0.426 luddā lohitapāṇino rājāparādhino hutvā araññaṃ pavisitvā corikāya jīvikaṃ kappentā ‘‘ pāripanthikabhāvena rañño āyapathaṃ pacchindissāmā ’’ ti maggasamīpe araññe tiṭṭhanti .Te theraṃ tena maggena gacchantaṃ disvā ‘‘ ayaṃ samaṇo iminā maggena āgacchati , avaḷañjitabbaṃ maggaṃ vaḷañjeti , amhākaṃ atthibhāvaṃ na jānāti , handa naṃ jānāpessāmā ’’ ti kujjhitvā gahanaṭṭhānato vegena nikkhamitvā sahasā theraṃ bhūmiyaṃ pātetvā hatthapādehi koṭṭetvā mattikāpattañcassa bhinditvā cīvaraṃ khaṇḍākhaṇḍikaṃ chinditvā pabbajitattā ‘‘ taṃ na hanāma , ito paṭṭhāya imassa maggassa parissayabhāvaṃ jānāhī ’’ ti vissajjesuṃ .
Tena vuttaṃ –
‘‘ atha kho āyasmato … pe … vipphālesun ’’ ti .
Bhagavāpi ‘‘ ayaṃ tena maggena gato corehi bādhito maṃ pariyesitvā idāneva āgamissatī ’’ ti ñatvā thokaṃ gantvā maggā okkamma aññatarasmiṃ rukkhamūle nisīdi .
Āyasmāpi kho nāgasamālo paccāgantvā satthārā gatamaggameva gahetvā gacchanto tasmiṃ rukkhamūle bhagavantaṃ passitvā upasaṅkamitvā vanditvā taṃ pavattiṃ sabbaṃ ārocesi .
Tena vuttaṃ –
‘‘ atha kho āyasmā nāgasamālo … pe … saṅghāṭiñca vipphālesun ’’ ti .
Etamatthaṃ viditvāti etaṃ āyasmato nāgasamālassa attano vacanaṃ anādiyitvā akhemantamaggagamanaṃ , attano ca khemantamaggagamanaṃ viditvā tadatthadīpanaṃ imaṃ udānaṃ udānesi .
Tattha
M0.384 saddhiṃ caran ti saha caranto .Ekato vasan ti idaṃ tasseva vevacanaṃ , saha vasantoti attho
V0.345 .Misso aññajanena vedagūti veditabbaṭṭhena vedasaṅkhātena catusaccaariyamaggañāṇena gatattā adhigatattā , vedassa vā sakalassa ñeyyassa pāraṃ gatattā vedagū .
Attano hitāhitaṃ na jānātīti añño , avidvā bāloti attho .
Tena aññena janena misso sahacaraṇamattena misso .
Vidvā pajahāti pāpakan ti tena vedagūbhāvena vidvā jānanto pāpakaṃ abhaddakaṃ attano dukkhāvahaṃ pajahāti , pāpakaṃ vā akalyāṇapuggalaṃ pajahāti .
Yathā kiṃ ?
Koñco khīrapakova ninnagan ti
P0.427 yathā koñcasakuṇo udakamissite khīre upanīte vinā toyaṃ khīramattasseva pivanato khīrapako ninnaṭṭhānagamanena ninnagasaṅkhātaṃ udakaṃ pajahāti vajjeti , evaṃ paṇḍito kira duppaññapuggalehi ṭhānanisajjādīsu sahabhūtopi ācārena te pajahāti , na kadācipi sammisso hoti .Sattamasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .