Yo paññācakkhunā upaparikkhamānānaṃ (ñāṇassa)
māyā iva viparīto na (saccaṭṭho) hoti,
marīci iva visaṃvādako ca (saccaṭṭho na hoti),
titthiyānaṃ attā iva anupalabbhasabhāvo ca (saccaṭṭho) na hoti,
atha kho bādhanappabhavasantiniyyānappakārena tacchāviparītabhūtabhāvena ariyañāṇassa gocaro hotiyeva.
idaṃ dukkhanti yaṃ vuttaṃ, bhikkhave, etaṃ tathaṃ.
Etaṃ avitathaṃ.
etaṃ anaññathaṃ ’’ iti
( saṃ. ni.5.1090) vitthāro
yato dukkhaṃ abādhakaṃ na hoti ,
dukkhā aññaṃ bādhakaṃ na atthi;
tato bādhakattaniyāmena, idaṃ saccaṃ mataṃ.
Taṃ (taṇhā) vinā aññato dukkhaṃ na hoti,
tato taṃ(dukkhaṃ) na hoti ca na;
iti (tasmā) dukkhahetuniyāmena visattikā saccaṃ iti matā.
yato nibbānato aññā santi na (atthi),
taṃ (nibbānaṃ) na ca santaṃ na hoti;
tato santabhāvaniyāmena idaṃ (nibbānaṃ) saccaṃ iti mataṃ.
Maggā aññaṃ niyyānaṃ na (atthi),
so (maggo) aniyyāno na ca api hoti;
iti (tasmā), tacchaniyyānabhāvattā so (maggo) saccasammato.
Iti (evaṃ yathāvuttanayena) tacchāvipallāsa-bhūtabhāvaṃ catūsu api
dukkhādīsu avisesena saccatthaṃ paṇḍitā āhu iti.