439. IdānetthaM0.450 yathāladdhāni vissajjanāni gaṇanāvasena dassetuṃ hetuyā sattātiādi vuttaṃ .Tattha sattāti kusalena kusalaṃ , abyākataṃ , kusalābyākatanti tīṇi .Tathā akusalena ;abyākatena abyākatamevāti evaṃ satta .Ārammaṇe navāti ekamūlakaekāvasānāni nava .Adhipatiyā dasāti kusalaṃ kusalassa sahajātato ceva ārammaṇato ca ;akusalassa ārammaṇatova abyākatassa sahajātato ceva ārammaṇato ca ;kusalābyākatassa sahajātatovāti kusalamūlakāni cattāri .Akusalaṃ akusalassa sahajātato ceva ārammaṇato ca ;abyākatassa sahajātatova tathā akusalābyākatassāti akusalamūlakāni tīṇi .Abyākato abyākatassa sahajātato ceva ārammaṇato ca ;kusalassa ārammaṇatova tathā akusalassāti abyākatamūlakāni tīṇīti evaṃ dasa .Ettha pana ārammaṇādhipatipi sattadhā , sahajātādhipatipi sattadhāva labbhati .
M0.450 yathāladdhāni vissajjanāni gaṇanāvasena dassetuṃ hetuyā sattātiādi vuttaṃ .Anantare sattāti kusalamūlakāni dve , tathā akusalamūlakāni , abyākatamūlakāni tīṇīti evaṃ satta .
Samanantarepi etāneva .
Sahajāte navāti kusalamūlakāni tīṇi , akusalamūlakāni tīṇi , abyākatamūlakaṃ ekaṃ , tathā kusalābyākatamūlakaṃ , akusalābyākatamūlakañcāti evaṃ nava .
Aññamaññe tīṇīti kusalena kusalaṃ , akusalena akusalaṃ
V0.447 , abyākatena abyākatanti evaṃ tīṇi .Nissaye terasāti sahajātatova kusalamūlakāni tīṇi , tathā akusalamūlakāni , tathā abyākatamūlakāni .
Ettha pana purejātampi labbhati .
Abyākatañhi abyākatassa sahajātampi hoti purejātampi ;
kusalassa purejātameva tathā akusalassa .
Puna kusalābyākato sahajātapurejātato kusalassa , sahajātatova abyākatassa , tathā akusalābyākatoti evaṃ terasa .
Upanissaye navāti ekamūlakekāvasānā nava .
Tesaṃ vibhaṅge tevīsati bhedā dassitā .
Tesu ārammaṇūpanissaye satta , anantarūpanissaye satta , pakatūpanissaye nava honti .
Purejāte tīṇīti abyākato abyākatassa , kusalassa , akusalassāti evaṃ tīṇi .
Pacchājāte
M0.451 tīṇīti kusalo abyākatassa , akusalo abyākatassa , abyākato abyākatassāti evaṃ tīṇi .Āsevane tīṇi aññamaññasadisāni .
Kamme satta hetusadisāni .
Tattha dvīsu vissajjanesu nānākkhaṇikakammampi āgataṃ , pañcasu sahajātameva .
Vipāke ekaṃ abyākatena abyākataṃ .
Āhāraindriyajhānamaggesu satta hetusadisāneva .
Indriyaṃ panettha sahajātapurejātavasena āgataṃ .
Sampayutte tīṇi aññamaññasadisāni .
Vippayutte pañcāti sahajātapacchājātato kusalena abyākataṃ , akusalena abyākataṃ , sahajātapurejātapacchājātato abyākatena abyākataṃ , vatthupurejātato abyākatena kusalaṃ , tathā akusalanti ekaṃ kusalamūlaṃ , ekaṃ akusalamūlaṃ , tīṇi abyākatamūlānīti evaṃ pañca .
Atthiyā terasāti sahajātato kusalena kusalaṃ , sahajātapacchājātato kusalena abyākataṃ , sahajātatova kusalena kusalābyākatanti kusalamūlāni tīṇi , tathā akusalamūlāni , sahajātapurejātapacchājātāhārindriyato pana abyākatena abyākataṃ , vatthārammaṇapurejātato abyākatena kusalaṃ , tathā akusalaṃ , sahajātapurejātato kusalo ca abyākato ca akusalassa ;
sveva abyākatassa sahajātapacchājātaāhārindriyato sahajātapurejātato ca kusalo ca abyākato ca kusalassa ;
sveva abyākatassa sahajātapacchājātaāhārindriyatoti evaṃ terasa .
Natthivigatesu satta anantarasadisāni .
Avigate terasa atthisadisānīti .
Evamettha satta gaṇanaparicchedā ekaṃ tīṇi pañca satta nava dasa terasāti .
Tesu vipākavasena ekameva ekakaṃ , aññamaññapurejātapacchājātāsevanasampayuttavasena pañca tikā , vippayuttavasena ekameva pañcakaṃ , hetuanantarasamanantarakammaāhārindriyajhānamagganatthivigatavasena
V0.448 dasa sattakā , ārammaṇasahajātaupanissayavasena tayo navakā , adhipativasena ekaṃ dasakaṃ , nissayaatthiavigatavasena tayo terasakāti evaṃ tasmiṃ tasmiṃ paccaye niddiṭṭhavāre gaṇanavasena sādhukaṃ sallakkhetvā tesaṃ vasena dukatikādīsu paccayasaṃsandane gaṇanā veditabbā . 440. Ye pana paccayā yesaṃ paccayānaṃ visabhāgā vā viruddhā vā honti , te tehi saddhiṃ na yojetabbā .
Seyyathidaṃ – hetupaccayassa tāva ārammaṇānantarasamanantarūpanissayapurejātapacchājātakammāsevanāhārajhānanatthivigatā
M0.452 adhipatipaccaye ca ṭhapetvā vīmaṃsaṃ sesādhipatino visabhāgā , sahajātādayo sabhāgā .Kasmā ?
Tathā bhāvābhāvato .
Hetupaccayo hi yesaṃ hetupaccayo hoti , tesaṃ sahajātādipaccayopi hoti , ārammaṇādipaccayo pana na hotīti ārammaṇādayo tassa visabhāgā nāma .
Tasmā so tehi , te vā tena saddhiṃ , na yojetabbā .
Purejātapacchājātasampayuttavippayuttaatthinatthivigatāvigatā ca aññamaññaviruddhā , tepi aññamaññaṃ na yojetabbā .
Tattha ayojanīye vajjetvā yojanīyehi yoge ye vārā labbhanti , te saṅkhepato dassetuṃ hetupaccayā adhipatiyā cattārītiādi vuttaṃ .
Tattha kiñcāpi hetupaccayassa adhipatinā saṃsandane ūnataragaṇanavasena sattahi vārehi bhavitabbaṃ , yasmā pana adhipatīsu vīmaṃsāva hetupaccayo , na itare , tasmā visabhāge vajjetvā sabhāgavasena ‘‘ cattārī ’’ ti vuttaṃ .
Tāni evaṃ veditabbāni – kusalo dhammo kusalassa dhammassa hetupaccayena paccayo adhipatipaccayena paccayo ;
kusalā vīmaṃsā sampayuttakānaṃ khandhānaṃ , kusalo dhammo abyākatassa dhammassa hetupaccayena paccayo adhipatipaccayena paccayo ;
kusalā vīmaṃsā cittasamuṭṭhānānaṃ rūpānaṃ , kusalo dhammo kusalassa ca abyākatassa ca dhammassa hetupaccayena paccayo adhipatipaccayena paccayo ;
kusalā vīmaṃsā sampayuttakānaṃ khandhānaṃ cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṃ , abyākato dhammo abyākatassa dhammassa hetupaccayena paccayo adhipatipaccayena paccayo ;
vipākābyākatā kiriyābyākatā vīmaṃsā sampayuttakānaṃ khandhānaṃ cittasamuṭṭhānānañca rūpānanti .
Ettha ca vipākābyākatā lokuttaratova gahetabbā .
Ārammaṇapaccayaanantarapaccayādayo pana visabhāgattā na yojitā .
Iminā upāyena sabbattha labbhamānañca alabbhamānañca ñatvā labbhamānavasena vārā uddharitabbā .
Sahajāte
V0.449 sattāti hetuyā laddhāneva .Aññamaññe tīṇīti suddhikaaññamaññe laddhāneva .
Nissaye sattāti hetuyā laddhāneva .
Vipāke ekan ti suddhikavipāke laddhameva .
Indriyamaggesu cattārīti heṭṭhā vuttanayāneva
M0.453 .Sampayutte tīṇīti suddhikasampayutte laddhāneva .
Vippayutte tīṇīti kusalādicittasamuṭṭhānaṃ rūpaṃ paccayuppannaṃ katvā veditabbāni .
Atthiavigatesu sattāti hetuyā laddhāneva .
441-443.
Evaṃ yehi adhipatipaccayādīhi ekādasahi paccayehi saddhiṃ hetupaccayo yojanaṃ labhati , tesaṃ vasena dumūlakanaye gaṇanaṃ dassetvā idāni timūlakādīsu tassa dassanatthaṃ lakkhaṇaṃ ṭhapento hetusahajātanissayaatthiavigatanti sattātiādimāha .
Potthakesu pana nissaupanissaadhipāti evaṃ parihīnakkharāni paccayanāmāni likhanti , taṃ saññākaraṇamattavasena likhitaṃ .
Tasmā tādisesu ṭhānesu paripuṇṇā pāḷi kātabbā .
Yaṃ panidaṃ lakkhaṇaṃ ṭhapitaṃ , tena idaṃ dīpeti – ayaṃ hetupaccayo sahajātādīhi catūhi saddhiṃ saṃsandane attano vibhaṅge laddhāni satteva vissajjanāni labhati .
Sace panettha aññamaññapaccayo pavisati , aññamaññe laddhāni tīṇi labhati .
Sace sampayuttapaccayo pavisati , tāneva tīṇi labhati .
Sace vippayuttapaccayo pavisati , hetuvippayuttaduke laddhāni tīṇi labhati .
Sace vipākapaccayo pavisati , sabbehi vipākasabhāgehi saddhiṃ saṃsandane evameva vissajjanaṃ labhati .
Sace panettha indriyamaggapaccayā pavisanti , tehi saddhiṃ dumūlake laddhāni cattāriyeva labhati .
Sace tehi saddhiṃ aññamaññapaccayo pavisati , hetādhipatiduke dassitesu catūsu vissajjanesu ‘‘ kusalo dhammo abyākatassa , kusalo dhammo kusalassa ca abyākatassa cā ’’ ti dve apanetvā sesāni dve labhati .
Sacepi tattha sampayuttapaccayo pavisati , tāneva dve labhati .
Sace pana vippayuttapaccayo pavisati , itarāni dve labhati .
Sace pana tesu vipākapaccayo pavisati , sabbattha ekameva labhati .
Adhipatinā pana saddhiṃ hetādhipatidukato ūnataragaṇanesu appavisantesu cattāriyeva labhati .
Ūnataragaṇanesu pavisantesu tesaṃ vasena dve ekanti labhati .
Evaṃ tesaṃ tesaṃ paccayānaṃ samāyoge labbhamānaṃ gaṇanaṃ viditvā timūlakādīsu gaṇanā uddharitabbāti .
Etesu
M0.454 pana ghaṭanesu sabbapaṭhamāni cattāri ghaṭanāni sāmaññato navannampi hetūnaṃ vasena vuttāni avipākāni .Abyākatena abyākatavissajjane panettha vipākahetupi labbhati .
Tato
V0.450 parāni pañca ghaṭanāni vipākahetuvasena vuttāni .Tattha sabbepi sahajātavipākā ceva vipākasahajātarūpā ca .
Tesu paṭhame ghaṭane vipākā ceva taṃsamuṭṭhānarūpā ca labbhanti , dutiye vipākā ceva paṭisandhiyañca vatthurūpaṃ .
Tatiye arūpadhammāva .
Catutthe vipākacittasamuṭṭhānarūpameva labbhati .
Pañcame vatthurūpameva .
Tato parāni pañcadasa ghaṭanāni indriyamaggayuttāni amohahetuvasena vuttāni .
Tattha paṭhamāni nava nirādhipatīni , pacchimāni cha sādhipatīni .
Nirādhipatikesupi paṭhamāni cattāri sāmaññato sabbattha amohavasena vuttāni , pacchimāni pañca vipākāmohavasena .
Tattha nirādhipatikesu paṭhame cattārīti heṭṭhā hetādhipatiduke dassitāneva .
Dutiye cittasamuṭṭhānarūpaṃ parihāyati .
Tatiye vatthurūpaṃ parihāyati .
Catutthe kusalo dhammo cittasamuṭṭhānānaṃ , abyākato taṃsamuṭṭhānānanti rūpameva labbhati .
Tato parāni vipākayuttāni pañca heṭṭhā vuttanayāneva .
Sādhipatikesu paṭhamāni tīṇi ghaṭanāni sāmaññato vipākāvipākahetuvasena vuttāni .
Tesu paṭhame cattāri vuttanayāneva .
Dutiye rūpaṃ parihāyati , tatiye arūpaṃ parihāyati .
Tato parāni tīṇi vipākahetuvasena vuttāni .
Tesu paṭhame rūpārūpaṃ labbhati , dutiye arūpameva , tatiye rūpameva .
Evampi tesaṃ tesaṃ paccayānaṃ samāyoge labbhamānaṃ gaṇanaṃ viditvā timūlakādīsu gaṇanā uddharitabbāti .
Hetumūlakaṃ niṭṭhitaṃ .
444. Ārammaṇamūlakepi adhipatipaccayādayo satta ārammaṇena sabhāgā , sesā soḷasa visabhāgāti te ayojetvā satteva yojitā .
Tesu adhipatiyā sattāti kusalo dhammo kusalassa dhammassa , akusalassa dhammassa , abyākatassāti evaṃ kusalamūlāni tīṇi , akusalamūlaṃ ekaṃ , abyākatamūlāni tīṇīti satta .
Nissaye tīṇīti vatthuvasena abyākatamūlāneva .
Upanissaye satta heṭṭhimāni eva .
Purejāte tīṇīti vatthārammaṇavasena abyākatamūlāni .
Vippayutte tīṇīti
M0.455 vatthuvaseneva .Atthiavigatesu tīṇīti vatthārammaṇavasena .
Yathā pana hetumūlake lakkhaṇadassanatthaṃ ghaṭanāni ṭhapitāni , tathā ārammaṇamūlakādīsupi .
445. Tattha
V0.451 yāni tāva imasmiṃ ārammaṇamūlake pañca ghaṭanāni ṭhapitāni .Tattha paṭhamaṃ ārammaṇādhipativasena sādhipatikaṃ .
Tattha sattāti ārammaṇādhipatiduke laddhavissajjanāneva .
Dutiyaṃ nirādhipatikaṃ .
Tattha tīṇīti vatthārammaṇavasena ārammaṇavaseneva vā abyākatamūlāni .
Tatiyaṃ nissayena vuttaṃ .
Tattha tīṇīti vatthuvasena abyākatamūlāni .
Catutthapañcamāni sādhipatikāni .
Tesu catutthe ekan ti vatthārammaṇavasena ārammaṇavaseneva vā abyākatamūlaṃ akusalaṃ .
Pañcame ekan ti nissayato abyākatamūlakaṃ akusalaṃ .
Evamidhāpi labbhamānavasena tikādīsu gaṇanā veditabbā .
Tathā adhipatimūlakādīsu .
Ārammaṇaindriyavipākavasena vitthārayojanaṃ pana avatvā tattha tattha vattabbayuttakameva vadāmāti .
446. Adhipatimūlake sahajāte sattāti sahajātādhipativasena kusalamūlāni tīṇi , akusalamūlāni tīṇi , abyākatamūlaṃ ekaṃ .
Sahajātena pana saddhiṃ ārammaṇādhipati , ārammaṇādhipatinā ca saddhiṃ sahajātaṃ na labbhati .
Aññamaññe tīṇīti sahajātādhipativaseneva .
Nissaye aṭṭhāti kusalamūlāni tīṇi , akusalamūlāni tīṇi , abyākatamūlāni dve .
Abyākato hi adhipati abyākatassa sahajātato ceva ārammaṇato ca nissayo hoti , akusalassa ārammaṇatova .
Kusalassa pana ubhayathāpi na hotīti abyākatamūlāni dveyevāti evaṃ aṭṭha .
Upanissaye satta ārammaṇasadisāneva .
Purejāte ekan ti abyākatādhipati ārammaṇavasena akusalassa .
Vipāke ekaṃ abyākatena abyākataṃ lokuttaraṃ .
Āhārādīsu satta heṭṭhā ekamūlake laddhāneva .
Vippayutte cattārīti kusalena abyākataṃ , tathā akusalena , abyākatena abyākatañca kusalañca .
Atthiavigatesu aṭṭha nissayasadisāneva .
447-452.
Ghaṭanāni panettha paṭipāṭiyā ārammaṇādīhi ayojetvā paṭhamaṃ atthiavigatehi yojitāni .
Kiṃ kāraṇāti ?
Ubhayādhipatimissakattā .
Tattha paṭhame ghaṭane ārammaṇādhipativasena vatthārammaṇaṃ labbhati
M0.456 , dutiye nissayavasena garuṃ katvā assādentassa vatthumeva , tatiye sahajātādhipativasena kusalādayo rūpānaṃ , ārammaṇādhipativasena vatthu akusalassa .Tato parāni tīṇi ghaṭanāni ārammaṇādhipativasena vuttāni .
Tattha paṭhame sattāti heṭṭhā vuttāneva .
Dutiye ekan ti purejātāni vatthārammaṇāni akusalassa .
Tatiye vatthumeva
V0.452 akusalassa .Tato parāni tīṇi ghaṭanāni vipākāvipākasādhāraṇāni sahajātādhipativasena vuttāni .
Tattha paṭhame rūpārūpaṃ labbhati , dutiye arūpameva , tatiye rūpameva .
Tato parāni tīṇi vipākādhipativasena vuttāni .
Tesupi paṭhame rūpārūpaṃ labbhati , dutiye arūpaṃ , tatiye rūpameva .
Tato parāni cha ghaṭanāni āhārindriyayuttāni cittādhipativasena vuttāni .
Tattha tīṇi avipākāni , tīṇi savipākāni .
Tesu gaṇanā pākaṭāyeva .
Tato parāni cha ghaṭanāni tatheva viriyādhipativasena vuttāni .
Nanu ca adhipatipaṭipāṭiyā paṭhamaṃ viriyādhipativasena vattabbāni siyuṃ , kasmā tathā na vuttānīti ?
Parato hetuvasena vuttaghaṭanehi sadisattā .
Parato hi hetuvasena ghaṭanāni amohassa vīmaṃsādhipatittā vīmaṃsāya ca sammādiṭṭhibhāvato maggasampayuttāni .
Viriyampi ca sammāvāyāmamicchāvāyāmabhāvena maggoti tena saddhiṃ ghaṭanāni parato hetuvasena vuttaghaṭanehi sadisānīti parivattetvā vuttāni .
Tesupi gaṇanā pākaṭāyeva .
453-456.
Anantarasamanantaramūlakesu sattāti kusalo kusalassa abyākatassa ca , tathā akusalo , abyākato tiṇṇannampīti evaṃ satta .
Kamme ekan ti kusalā maggacetanā attano vipākābyākatassa .
Ghaṭanāni panetesu tīṇi tīṇiyeva .
Tāni bahutarapaṭipāṭiyā vuttāni .
457-460.
Sahajātaaññamaññanissayamūlakesu ye ye dukamūlake paccayā vuttā te teyeva ādito ṭhitena sabhāgā .
Tasmā dukamūlake gaṇanaṃ ñatvā ye upari paccayā ghaṭitā , tesu ūnataragaṇanassa vasena sabbaghaṭanesu gaṇanā veditabbā .
Tattha sahajātamūlake dasa ghaṭanāni .
Tesu pañca avipākāni , pañca savipākāni .
Tattha avipākesu tāva paṭhame kusalo kusalassa abyākatassa
M0.457 , kusalābyākatassa , kusalābyākato abyākatassāti cattāri , tathā akusalo , abyākato abyākatassevāti evaṃ nava .Tattha kusalākusalādikesu aṭṭhasu vissajjanesu arūpañceva cittasamuṭṭhānarūpañca labbhati .
Abyākate vatthurūpampi .
Dutiye ghaṭane abyākatavissajjane rūpesu vatthumeva labbhati , tatiye tīsupi arūpameva , catutthe cittasamuṭṭhānarūpameva , pañcame paṭisandhiyaṃ vatthunā saddhiṃ arūpadhammā .
Savipākesu paṭhame vipākā ceva vipākacittasamuṭṭhānarūpañca , dutiye vipākā ceva vatthurūpañca , tatiye vipākameva , catutthe vipākacittasamuṭṭhānameva , pañcame vatthurūpameva labbhati .
Aññamaññamūlake
V0.453 cha ghaṭanāni .Tesu paṭhamāni tīṇi avipākāni , pacchimāni tīṇi savipākāni .
Tesu gaṇanā pākaṭāyeva .
461. Nissayamūlake nissayapaccayā ārammaṇe tīṇīti vatthuṃ ārammaṇaṃ katvā pavattakusalādivasena veditabbāni .
Upanissaye ekan ti vatthuṃ ārammaṇūpanissayaṃ katvā uppannākusalaṃ .
Sesaṃ dumūlake heṭṭhā vuttanayeneva veditabbaṃ .
462-464.
Imasmiṃ pana nissayapaccaye vīsati ghaṭanāni .
Tesu purimāni cha ghaṭanāni purejātasahajātavasena vuttāni , tato cattāri purejātavaseneva , tato dasa sahajātavaseneva .
Tattha paṭhame ghaṭane terasāti nissayapaccayavibhaṅge vuttāneva .
Dutiye aṭṭhāti sahajātādhipativasena satta , vatthuṃ garuṃ katvā akusalañcāti aṭṭha .
Tatiye satta indriyapaccaye laddhāneva .
Catutthe pañca vippayutte laddhāni .
Pañcame cattārīti kusalādīni cittasamuṭṭhānānaṃ , vatthu ca akusalassa .
Chaṭṭhe tīṇīti kusalādīni cittasamuṭṭhānassa .
Purejātavasena catūsu paṭhame tīṇīti vatthu kusalādīnaṃ , cakkhādīni ca abyākatassa .
Dutiye vatthumeva kusalādīnaṃ .
Tatiye ekan ti vatthu akusalassa .
Catutthe cakkhādīni viññāṇapañcakassa .
Sahajātavasena dasa savipākāvipākavasena dvidhā bhinditvā sahajātamūlake vuttanayeneva veditabbāni .
465. Upanissayamūlake ārammaṇe sattāti ārammaṇūpanissaye laddhāneva .
Adhipatiyā sattāti tāneva .
Anantarasamanantaresu anantarūpanissaye laddhāneva .
Nissaye ekan ti vatthu akusalassa .
Purejāte ekan ti
M0.458 tasseva vatthuṃ vā ārammaṇaṃ vā .Āsevane tīṇi anantarūpanissayavasena .
Kamme dve pakatūpanissayavasena .
Lokuttarakusalacetanā pana anantarūpanissayopi hoti .
Vippayutte ekaṃ ārammaṇūpanissayavasena , tathā atthiavigatesu .
Natthivigatesu satta anantarasamāneva .
466. Upanissayamūlakāni pana satta ghaṭanāni honti .
Tattha purimāni tīṇi ārammaṇūpanissayavasena vuttāni .
Tattha paṭhame sattāti kusalo kusalādīnaṃ , tathā abyākato , akusalo akusalassevāti evaṃ satta .
Dutiye ekan ti cakkhādiabyākataṃ akusalassa .
Tatiye
V0.454 vatthu akusalassa .Tato parāni dve anantarūpanissayavasena vuttāni .
Tesu gaṇanā pākaṭāyeva .
Tato dve anantarapakatūpanissayavasena vuttāni .
Tattha paṭhame lokiyakusalākusalacetanāpaccayabhāvato gahetabbā , dutiye lokuttarakusalāva .
467-468.
Purejātamūlake ārammaṇe tīṇīti abyākato kusalādīnaṃ .
Adhipatiyā ekan ti abyākato akusalassa .
Sesesupi eseva nayo .
Ettha pana satta ghaṭanāni .
Tesu paṭhamaṃ vatthārammaṇavasena vuttaṃ , dutiyaṃ vatthuvaseneva , tatiyaṃ ārammaṇavasena , catutthaṃ vatthussa ārammaṇakālavasena , pañcamaṃ ārammaṇādhipativasena , chaṭṭhaṃ vatthuno ārammaṇādhipatikālavasena , sattamaṃ cakkhādivasena .
469-472.
Pacchājātamūlake vīsati paccayā na yujjanti , tayova yojanaṃ labhanti .
Ekamevettha ghaṭanaṃ , taṃ kāyassa kusalādīnaṃ vasena veditabbaṃ .
Āsevanamūlakepi ekameva ghaṭanaṃ .
473-477.
Kammamūlake anantare ekan ti maggacetanāvasena vuttaṃ .
Aññamaññe tīṇīti ettha paṭisandhiyaṃ vatthupi gahetabbaṃ .
Upanissaye dveti anantarapakatūpanissayavasena heṭṭhā vuttāneva .
Evaṃ sesānipi heṭṭhā vuttanayeneva veditabbāni .
Ettha pana ekādasa ghaṭanāni .
Tattha paṭhamāni dve pakatūpanissayānantarūpanissayavibhāgato nānākkhaṇikakammavasena vuttāni .
Tato parāni cattāri vipākāvipākato ekakkhaṇikakammavasena vuttāni .
Tattha paṭhame arūpena saddhiṃ cittasamuṭṭhānarūpaṃ labbhati , dutiye
M0.459 arūpena saddhiṃ vatthu , tatiye arūpameva , catutthe cittasamuṭṭhānarūpameva .Paṭisandhiyaṃ pana kaṭattārūpampi labbhati .
Tato parāni pañca savipākāni , tāni heṭṭhā vuttanayāneva .
Vipākamūlake pañca ghaṭānāni uttānatthāneva .
478-483.
Āhāramūlake sattātiādīni vuttanayāneva .
Ghaṭanāni panettha catuttiṃsa .
Tesu paṭhamāni pañca vipākāvipākasāmaññato vuttāni .
Tattha paṭhame cattāropi āhārā labbhanti ;
dutiye tayo arūpāhārāva .
Tatiye vatthupi paccayuppannaṃ hoti , catutthe taṃ parihāyati .
Pañcame rūpameva paccayuppannaṃ .
Tato parāni pañca savipākaghaṭanāni , tāni heṭṭhā vuttanayāneva .
Tato parāni nava ghaṭanāni cetanāhāravasena vuttāni .
Tato parāni nava nirādhipativiññāṇāhāravasena
V0.455 .Tato parāni sādhipativiññāṇāhāravasena cha ghaṭanāni vuttāni .
Tattha tīṇi vipākāvipākasāmaññavasena vuttāni .
Tīṇi vipākavaseneva .
Tattha lokiyānaṃ vipākānaṃ abhāvato vatthu parihāyati .
484-495.
Indriyamūlake purejāte ekan ti cakkhundriyādīnaṃ vasena abyākatena abyākataṃ .
Sesaṃ dumūlakaṃ heṭṭhā vuttanayeneva veditabbaṃ .
Ghaṭanāni panettha cha sattati .
Tattha paṭhame sabbānipi indriyāni paccayaṭṭhena labbhanti .
Dutiye rūpajīvitindriyaṃ hāyati .
Na hi taṃ nissayo hoti .
Tatiye arūpindriyāni rūpānaṃ .
Catutthe cakkhādīni cakkhuviññāṇādīnaṃ .
Tato parāni nava ghaṭanāni sahajātaarūpindriyavasena vuttāni , tato nava maggabhūtānaṃ indriyānaṃ vasena , tato nava jhānaṅgabhūtānaṃ , tato nava jhānamaggabhūtānaṃ , tato nava manindriyavaseneva , tato sādhipatīni cha , tato vīriyavasena maggasampayuttāni cha , tato amohahetuvasena nirādhipatīni nava , sādhipatīni cha .
Tesu sabbesu vipākapaccayena ayuttāni ca yuttāni ca heṭṭhā vuttanayeneva veditabbāni .
496-500.
Jhānamūlakepi dumūlakaṃ heṭṭhā vuttanayeneva veditabbaṃ .
Ghaṭanāni panettha chattiṃsa .
Tesu paṭhamāni nava indriyamaggabhāvaṃ anāmasitvā sādhāraṇajhānaṅgavaseneva
M0.460 vuttāni .Tato parāni nava indriyabhūtajhānaṅgavasena , tato nava maggabhūtajhānaṅgavasena , tato nava indriyamaggabhūtajhānaṅgavasena .
Catūsupi cetesu navakesu ādito cattāri cattāri vipākāvipākasādhāraṇāni .
Avasāne pañca pañca vipākāneva , tāni heṭṭhā vuttanayāneva .
501-508.
Maggamūlakepi dumūlakaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ .
Ghaṭanāni panettha sattapaññāsa .
Tesu paṭhamāni nava indriyajhānabhāvaṃ anāmasitvā suddhikamaggavaseneva vuttāni .
Tato nava indriyabhūtamaggavasena , tato nava jhānabhūtamaggavasena , tato nava indriyajhānabhūtamaggavasena , tato cha adhipatibhūtamaggavasena , tato nava nirādhipatimaggahetuvasena , tato cha sādhipatimaggahetuvasena , tattha navakesu pañca pañca chakkesu tīṇi tīṇi vipākāni .
Sesāni sādhāraṇāni , tāni heṭṭhā vuttanayāneva .
509-510.
Sampayuttamūlake
V0.456 dumūlakaṃ uttānatthameva .Ettha pana dveyeva ghaṭanāni .
Tattha ekaṃ sādhāraṇavasena , ekaṃ vipākavasena vuttaṃ .
511-514.
Vippayuttamūlakepi dumūlakaṃ uttānatthameva .
Ghaṭanāni panettha terasa .
Tattha paṭhame pañcāti kusalo abyākatassa , tathā akusalo , abyākato tiṇṇannampi .
Ettha ca ime vippayuttādayo sahajātāpi honti , pacchājātapurejātāpi .
Dutiye purejātasahajātāva tatiye teyeva adhipativasena .
Tattha kusalo abyākatassa tathā akusalo , abyākato pana abyākatassa ca ārammaṇādhipativasena akusalassa cāti evaṃ cattāri .
Catutthe tīṇīti kusalādīni abyākatassa .
Indriyāni panettha rūpānipi arūpānipi .
Pañcame paccayā arūpāva chaṭṭhe vatthuvasena rūpāva sattame kusalābyākatānaṃ vipassanāvasena , akusalassa assādanavasena vatthumeva .
Aṭṭhame tadevākusalassa , navame cakkhādīni abyākatassa , dasame kusalādayo cittasamuṭṭhānānaṃ , ekādasame paṭisandhiyaṃ vatthu khandhānaṃ , dvādasame paṭisandhiyaṃ khandhā kaṭattārūpānaṃ , terasame paṭisandhiyaṃ khandhā vatthussa .
515-518.
Atthipaccayamūlake
M0.461 upanissaye ekan ti ārammaṇūpanissayavasena abyākataṃ akusalassa .Sesaṃ dumūlake uttānameva .
Ghaṭanāni panettha ekūnatiṃsa .
Tesu paṭhame arūpavatthārammaṇamahābhūtaindriyāhārānaṃ vasena sahajātapurejātapacchājātapaccayā labbhanti .
Dutiye pacchājātakabaḷīkārāhārā na labbhanti .
Paṭhamadutiyaghaṭanāneva adhipatinā saddhiṃ upari tatiyacatutthāni katāni .
Puna paṭhamameva catūhi āhārehi saddhiṃ pañcamaṃ , rūpindriyehi saddhiṃ chaṭṭhaṃ , rūpārūpindriyehi saddhiṃ sattamaṃ kataṃ .
Dutiyameva vā pana indriyehi saddhiṃ sattamaṃ kataṃ .
Paṭhamadutiyāneva vippayuttapaccayena saddhiṃ aṭṭhamanavamāni .
Tesu navamaṃ adhipatinā saddhiṃ dasamaṃ kataṃ .
Tato ekādasame paccayavasena vatthu hāyati .
Dvādasame arūpadhammāyeva paccayā , terasame vatthārammaṇā , cuddasame vatthumeva , pannarasame ārammaṇameva , soḷasame vatthumeva ārammaṇaṃ , sattarasame pana tadeva ārammaṇādhipatibhāvena , aṭṭhārasamepi tadeva ārammaṇūpanissayavasena , ekūnavīsatime cakkhādayova paccayā .
Imāni ekūnavīsati pakiṇṇakaghaṭanāni nāma sahajātaṃ aggahetvā vuttāni .
Tato parāni dasa sahajātavasena vuttāni .
519. Natthivigatamūlakesu
V0.457 anantarasamanantaramūlakesu viya upanissayāsevanakammavasena tīṇiyeva ghaṭanāni , avigatamūlakaṃ atthimūlakasadisamevāti .Yāni panetāni imasmiṃ pañhāvāre ghaṭanāni vuttāni , tāni sabbānipi duvidhāniyeva – pakiṇṇakato sahajātato ca .
Tattha sabbesampi ārammaṇamūlakādīnaṃ ādito sahajātaṃ aggahetvā vuttāni pakiṇṇakāni nāma .
Tāni ārammaṇamūlake pañcapi , adhipatimūlake cha , anantaramūlake tīṇipi , tathā samanantaramūlake , nissayamūlake dasa , upanissayamūlake satta , purejātamūlake satta , pacchājātamūlake ekameva , tathā āsevanamūlake , kammamūlake dve , āhāramūlake ekaṃ , indriyamūlake cattāri , vippayuttamūlake nava , atthimūlake ekūnavīsati , natthimūlake tīṇipi , tathāvigatamūlake .
Avigatamūlake ekūnavīsatīti sabbānipi satañceva tīṇi ca honti .
Sahajātanissayabhāvena panetāni pakiṇṇakānīti vuttāni .
Yāni
M0.462 pana sahajātaṃ labbhanti , tāni sahajātaghaṭanāni nāmāti vuccanti .Tāni ārammaṇamūlake anantarasamanantarapurejātapacchājātaāsevananatthivigatamūlakesu na labbhanti .
Na hi te paccayā sahajātānaṃ paccayā honti .
Yathā ca sahajātānaṃ na honti , tathā hetusahajātaaññamaññavipākajhānamaggasampayuttapaccayā .
Asahajātānanti hetumūlake sabbāni catuvīsatipi ghaṭanāni sahajātaghaṭanāneva .
Tathā adhipatimūlake catuvīsati , sahajātamūlake dasapi , aññamaññamūlake chapi , nissayamūlake dasa , kammamūlake nava , vipākamūlake pañcapi , āhāramūlake tettiṃsa , indriyamūlake dvāsattati jhānamūlake chattiṃsāpi , maggamūlake sattapaññāsampi , sampayuttamūlake dvepi , vippayuttamūlake cattāri , atthimūlake dasa , avigatamūlake dasāti sabbānipi tīṇi satāni dvādasa ca honti .
Iti purimāni sataṃ tīṇi ca imāni ca dvādasuttarāni tīṇi satānīti sabbānipi pañcadasādhikāni cattāri ghaṭanasatāni pañhāvāre āgatāni .
Tesu ye ye paccayadhammā nāmavasena na pākaṭā hutvā paññāyanti , tepi hetumūlakādīnaṃ nayānaṃ ādito vipākāvipākasāmaññato vuttesu ghaṭanesu dassetabbā .
Dvādaseva hi hetū cha ārammaṇā cattāro adhipatayo cattāro āhārā vīsati indriyāni satta jhānaṅgāni dvādasa maggaṅgānīti ete paccayadhammā nāma .
Tesu ye ye dhammā ekantena kusalā , ekanteneva akusalā , ekantena kusalavipākā , ekantenevākusalavipākā , ekanteneva
V0.458 vipākā , ekanteneva avipākā te te sādhukaṃ sallakkhetvā ye tattha vipākā , te vipākaghaṭanesu , ye avipākā , te avipākaghaṭanesu yathāyogaṃ yojetabbāti .Pañhāvārassa ghaṭane anulomagaṇanā .