5. Muṇḍarājavaggo
1. Ādiyasuttavaṇṇanā
41. Pañcamassa
P3.252 paṭhame bhogānaṃ ādiyāti bhogānaṃ ādātabbakāraṇāni .Uṭṭhānavīriyādhigatehīti uṭṭhānasaṅkhātena vīriyena adhigatehi .
Bāhābalaparicitehīti bāhubalena sañcitehi .
Sedāvakkhittehīti sedaṃ avakkhipetvā uppāditehi .
Dhammikehīti dhammayuttehi .
Dhammaladdhehīti dasakusalakammaṃ akopetvā laddhehi .
Pīṇetīti pīṇitaṃ
M3.23 thūlaṃ karoti .Sesamettha catukkanipāte vuttanayeneva veditabbaṃ .
Dutiyaṃ uttānatthameva .
3. Iṭṭhasuttavaṇṇanā
43. Tatiye āyusaṃvattanikā paṭipadāti dānasīlādikā puññapaṭipadā .
Sesesupi eseva nayo .
Atthābhisamayāti atthassa abhisamāgamena , atthappaṭilābhenāti vuttaṃ hoti .
4. Manāpadāyīsuttavaṇṇanā
44. Catutthe
V3.23 uggoti guṇehi uggatattā evaṃladdhanāmo .Sālapupphakaṃ khādanīyan ti catumadhurayojitena sālipiṭṭhena kataṃ sālapupphasadisaṃ khādanīyaṃ .
Tañhi paññāyamānavaṇṭapattakesaraṃ katvā jīrakādisambhārayutte sappimhi pacitvā sappiṃ vinivattetvā kolumbe pūretvā gandhavāsaṃ gāhāpetvā pidahitvā lañchetvā ṭhapitaṃ
P3.253 hoti .Taṃ so yāguṃ pivitvā nisinnassa bhagavato antarabhatte dātukāmo evamāha .
Paṭiggahesi bhagavāti desanāmattametaṃ , upāsako pana taṃ bhagavato ca pañcannañca bhikkhusatānaṃ adāsi .
Yathā ca taṃ , evaṃ sūkaramaṃsādīnipi .
Tattha sampannakolakan ti sampannabadaraṃ .
Sūkaramaṃsan ti madhurarasehi badarehi saddhiṃ jīrakādisambhārehi yojetvā pakkaṃ ekasaṃvaccharikasūkaramaṃsaṃ .
Nibbattatelakan ti vinivattitatelaṃ .
Nāliyasākan ti sālipiṭṭhena saddhiṃ madditvā jīrakādisaṃyutte sappimhi pacitvā catumadhurena yojetvā vāsaṃ gāhāpetvā ṭhapitaṃ nāliyasākaṃ .
Netaṃ bhagavato kappatīti ettha akappiyaṃ upādāya kappiyampi na kappatīti vuttaṃ , seṭṭhi pana sabbampi taṃ āharāpetvā rāsiṃ katvā yaṃ yaṃ akappiyaṃ , taṃ taṃ antarāpaṇaṃ pahiṇitvā kappiyaṃ upabhogaparibhogabhaṇḍaṃ adāsi .
Candanaphalakaṃ nātimahantaṃ dīghato aḍḍhateyyaratanaṃ , tiriyaṃ diyaḍḍharatanaṃ , sāravarabhaṇḍattā pana mahagghaṃ ahosi .
Bhagavā taṃ paṭiggahetvā khaṇḍākhaṇḍikaṃ chedāpetvā bhikkhūnaṃ añjanapisanatthāya dāpesi .
Ujjubhūtesūti
M3.24 kāyavācācittehi ujukesu .Chandasāti pemena .
Cattan tiādīsu pariccāgavasena cattaṃ .
Muttacāgatāya muttaṃ .
Anapekkhacittatāya cittena na uggahitanti anuggahītaṃ .
Khettūpameti
P3.254 viruhanaṭṭhena khettasadise .Aññataraṃ manomayan ti suddhāvāsesu ekaṃ jhānamanena nibbattaṃ devakāyaṃ .
Yathādhippāyoti yathājjhāsayo .
Iminā kiṃ pucchati ?
Tassa kira manussakāle arahattatthāya ajjhāsayo ahosi , taṃ pucchāmīti pucchati .
Devaputtopi arahattaṃ pattatāya taggha me bhagavā yathādhippāyoti āha .
Yattha yatthūpapajjatīti tīsu vā kulasampattīsu chasu vā kāmasaggesu yattha yattha uppajjati , tattha tattha dīghāyu yasavā hotīti .
Pañcamaṃ catukkanipāte vuttanayeneva veditabbaṃ .
Chaṭṭhasattamāni uttānatthāneva .
8. Alabbhanīyaṭhānasuttavaṇṇanā
48. Aṭṭhame
V3.24 alabbhanīyānīti aladdhabbāni , na sakkā labhituṃ .Ṭhānānīti kāraṇāni .
Jarādhammaṃ mā jīrīti yaṃ mayhaṃ jarāsabhāvaṃ , taṃ mā jīratu .
Sesapadesupi eseva nayo .
Nacchādeyyāti na rucceyya .
Abbuhīti nīhari .
Yatoti yasmiṃ kāle .
Āpadāsūti upaddavesu .
Na vedhatīti na kampati nānusocati .
Atthavinicchayaññūti kāraṇatthavinicchaye kusalo .
Purāṇan ti nibbikāratāya porāṇakameva .
Jappenāti vaṇṇabhaṇanena .
Mantenāti mahānubhāvamantaparivattanena .
Subhāsitenāti subhāsitakathanena .
Anuppadānenāti satassa vā sahassassa vā dānena .
Paveṇiyā
P3.255 vāti kulavaṃsena vā ,‘‘ idaṃ amhākaṃ paveṇiyā āciṇṇaṃ , idaṃ anāciṇṇan ’’ ti evaṃ paveṇikathanenāti attho .Yathā yathā yattha labhetha atthan ti etesu jappādīsu yena yena yattha yattha ṭhāne jarādhammādīnaṃ ajīraṇatādiatthaṃ labheyya .
Tathā tathā tattha parakkameyyāti tena tena tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne parakkamaṃ kareyya .
Kammaṃ daḷhan ti vaṭṭagāmikammaṃ mayā thiraṃ katvā āyūhitaṃ , svāhaṃ idāni kinti karomīti evaṃ paccavekkhitvā adhivāseyyāti .
9. Kosalasuttavaṇṇanā
49. Navame
M3.25 upakaṇṇaketi kaṇṇamūle .Dummanoti duṭṭhumano .
Pattakkhandhoti patitakkhandho .
Pajjhāyantoti cintayanto .
Appaṭibhānoti nippaṭibhāno hutvā .
Sesaṃ heṭṭhā vuttanayameva .
10. Nāradasuttavaṇṇanā
50. Dasame ajjhomucchitoti adhiomucchito gilitvā pariniṭṭhapetvā gahaṇasabhāvāya atirekamucchāya taṇhāya samannāgato .
Mahaccā rājānubhāvenāti mahatā rājānubhāvena , aṭṭhārasahi senīhi parivārito mahatiyā rājiddhiyā pāyāsīti attho .
Tagghāti ekaṃsatthe nipāto
V3.25 , ekaṃseneva sokasallaharaṇoti attho .Iti rājā imaṃ ovādaṃ sutvā tasmiṃ ṭhito dhammena samena rajjaṃ kāretvā saggaparāyaṇo ahosi .
Muṇḍarājavaggo pañcamo .
Paṭhamapaṇṇāsakaṃ niṭṭhitaṃ .
2. Dutiyapaṇṇāsakaṃ